Makale

Aşkın İpliğiyle dikilen dikiş Kıyamete kadar sökülmez imiş....Seyranî

Aşkın ipliğiyle dikilen dikiş
Kıyamete kadar sökülmez imiş
Seyranî

Vedat Ali Tok

19. asır şairi Seyranî’yi halk şairi olarak telakki etmekle birlikte, Divan Edebiyatı sahasında da at koşturmuş bir mütefekkir saymak mübalağa olmaz. Hece ölçüsü yanında divan şiirinin mutlak ölçüsü olan aruz vezniyle de çok sayıda şiiri vardır. Divan şiirinin sadece ölçüsünü değil mazmunlarını da başarıyla kullanan Seyranî’nin en azından divan kültürüne vâkıf bir şair olduğu muhakkak görülüyor. Fakat edebiyatımızda 19. asır artık divan ve halk şiirinin keskin çizgileri neredeyse silinmeye başlamıştır. Onun için Seyranî de mesela naat türü şiirlerinde hem halk hem de divan kültürünün izlerini gösterir. Bir naatında:

“Bende bir ateş var yanmadan tüter
Tütünsüz âteşe yandığım yeter
Lütfuna muhtacım iş sende biter
Sensin cümle derde dermân olan yâr.”
derken halk şiirinin hem ölçüsünü hem de kültürünü ifade ve hitap tarzını, olduğu gibi yansıtır. Diğer taraftan başka bir naatında:

“Ahmed-i Muhtâr’dır sermâye-i feyz-i vücûd
Eylemiştir hilkatin esrârın izhâr ibtidâ.”
gibi divan şairlerine has kafiye ve redif ve tabii ki aruz vezni ile divan edebiyatının gazellerini hatırlatır.

Edebiyatımızda daha çok toplumun itici tiplerine, rüşvet yiyenlere, adaletsiz davrananlara karşı söylediği taşlamalarla tanınmıştır.
“Selefin rüşvetle hüccet yazması
Halefin anlayıp hüküm bozması
Yıkılan binanın birden tozması
Asıl sermayenin topraklığından.” şiiri meşhurdur.
“Hak yoluna gidenlerin
Asa olsam ellerine
Er, pîr vasfin edenlerin
Kurban olsam dillerine
Bildim hakikati kalktım uykudan
Hû ismi zatından zat ismi hû’dan
Sorsunlar Seyranî içtiğim sudan
Ben lisan-ı Hakkın sözünden içtim.”
gibi söyleyişleri ile Seyranî, edebiyatımızdaki yerini çoktan almış bir şairdir.

Seyranî’nin babası bir mahalle camii imamı olan Hoca Cafer Efendi’dir. Kaynaklarda, ailesinin fakir olmasına rağmen babası tarafından medrese eğitimi görmesi için İstanbul’a gönderildiği zikredilir. Develili Seyranî bir şiirinde bu bilgileri teyit eder:

“Yedi yıl eğlendi, kaldı Seyrânî
Bütün tahsil etti ilmi irfanı
Sendeyken her türlü mürüvvet kânı
Bulmadın derdime çare İstanbul.”

Yukarıya birtakım şiirlerinden örnekler aldığımız Seyranî’nin çok yönlü ve etrafıyla, sosyal ve siyasal olaylarla da yakından ilgili bir şair olduğunu müşahede ediyoruz. Fakat hemen her şair gibi Seyranî de bir şair kalbi taşımaktadır. Şair kalbi incedir, rakiktir. Nitekim sözbaşı yaptığımız mısralarda son derece orijinal ve duygusal bir söyleyişle karşılaşıyoruz.

Aşk, basit ve sıradan bir duygu değildir ve aşk ile yapılan her iş, mutlaka etkili bir sonuca ulaşır.
Peygamber Efendimizin, İslam’ı yayarken karşılaştığı zorluklardan, işkencelerden yılmadan yoluna devam etmesi ve insanların hidayetine vesile olması aşk iledir… Muhasarası mümkün görünmeyen Konstantinapolis’in şartların zorlanması ile fethedilerek bir Türk-İslam şehri olan İstanbul hâline gelmesi aşk iledir… Bir benzerinin daha yapılamayacağı iddia edilen Ayasofya’nın karşısına Koca Sinan’ın, Ayasofya’dan daha haşmetli ve heybetli Süleymaniye’yi dikmesi aşk iledir… Aşk iledir Fuzûlî’nin, Efendimize karşı duyduğu hissi en yanık mısralarla Su Kasidesi hâline getirmesi… Türk milletinin “hasta adam” denilerek tarih sahnesinden silinmek istenmesi karşısında, istiklâl harbini vermek suretiyle düşmanlarının heveslerini kursaklarında bırakması aşk iledir…

Aşk deyince ilk akla gelen insanî aşklar da böyledir. Ferhat ile Şirin, Leyla ile Mecnun, Hüsn ile Aşk... Anlık heves yahut birtakım maddi çıkarlar için evlenen insanların birliktelikleri en fazla üç-beş sene sürerken, yaşları kemale ermelerine rağmen birbirlerine sevgi, saygı ve merhametle bakan eşlerin bir yastıkta kocamaları aşk iledir.

Aşk, sevginin, tutkunun en şiddetli hâlidir. Allah aşkı, insan aşkı, sanat aşkı, tabiat aşkı... Bunların hepsi alâka duyulana sonsuz bir şekilde bağlanışı ifade eder. Şair diyor ki, ne yapıyor, neyle iştigal ediyorsanız edin; ona kuvvetli bir şekilde sarıldığınız takdirde, hem sonsuzluğa erebilir hem de hedefinize ulaşabilirsiniz.