Makale

Cam Fanusta Minyatür Bahçe: Teraryum

YEŞİL ALAN

Şule TÜZÜN

Cam Fanusta Minyatür Bahçe: Teraryum

İngilizce terra (toprak) ve aquarium (akvaryum) kelimelerinden oluşan teraryum orijinal adıyla terrarium, aslında cam ve plastik maddelerden imal edilen ve içinde sürüngenler, böcekler, bazı bitki türleri için kara ortamının taklit edildiği akvaryum benzeri yapılara deniyor. Genelde hayvanat bahçelerinde ve dev akvaryumlarda sıkça rastladığımız bu fanuslar artık evlerimize girdi ve son yıllarda özellikle şehir hayatında doğal yaşama ilgi duyanlar tarafından fazlasıyla tercih ediliyor.

Teraryum fikri nasıl ortaya çıkmış derseniz eğer, şöyle: İlk teraryum örnekleri, 1800’lerde İngiliz botanikçi Dr. Nathaniel Ward tarafından yapılmış. Londra havası, ısısı, nemi, tozu Ward’un bitkilerinin hayatta kalmasına pek olanak tanımıyormuş. Ward, bir gün tesadüfen kavanoz dibinde kalan toprağın üzerinde bitkiler filizlendiğini fark etmiş. Bu tesadüften yola çıkarak kavanozlar içinde mikro ekosistemler, mikro iklimler, minik minik dünyalar oluşturmaya başlamış. Teraryum böylece bir bitki yetiştirme yöntemi olarak botanik meraklılarının lügatine eklenmiş.

Her mevsim yaşayan, canlılığını ve renkliliğini koruyan bu mini bahçelerin yapımı ise son derece pratik. Nasıl mı? İşte şöyle: İhtiyacınız olan şeyler; bir cam fanus, torf, birkaç sukulent bitkisi, biraz çakıl taşı, minik aksesuarlar, mangal kömürü.

Fanusu güzelce yıkayın, zemini çakıl taşlarıyla kaplayın. Taşlar, tabanda birikecek suları neme çevirerek bitkimizin köklerinin çürümesini engelleyecektir. Taşların üzerine 1-2 cm yüksekliğinde kömür ekleyin. Kömür; bakterileri, mantarları ve kokuları azaltır ve bitkinin yaşam süresini artırır. Daha sonra torf ilave edin, toprağı iyice bastırarak sıkıştırın.

Sıra bitkileri eklemeye geldi. Bitkinizi saksıdan çıkarın, köklerinin etrafındaki fazla toprağı silkeleyin, dikeceğiniz alana kaşık yardımıyla minik bir çukur açın. Bitkiyi toprağa nazikçe yerleştirin. Biraz daha toprak ekleyin ve toprakları bitki tabanının etrafına sıkıştırın.

Son olarak bir sprey şişesi yardımıyla teraryuma biraz su verin.

İşte teraryumunuz hazır!

Teraryum Bitkileri

Teraryum çoğunlukla yavaş büyüyen cüce bitkilerden oluşmalıdır. Teraryum bitkileri denildiğinde ilk akla gelen sukulent ve kaktüsler olsa da bu bitkiler her teraryum çeşidine uygun değildir.

Kapalı bir fanus tercih edecekseniz nemli ortamı seven bitkiler kullanmalısınız.

Eğrelti otu: İç mekân bitkisidir. Nemli havayı sever. Bundan dolayı teraryumda yetişmeye uygundur.

Orman sarmaşığı: Nemi sever. Sulama ihtiyacı oldukça azdır. Bulunduğu ortamın havasından sağladığı nem yeterlidir. Kapalı mekânlarda dekoratif amaçlı kullanılmaktadır.

Salaginella yosunu: Tam olarak teraryum içindir denebilir. Nemi çok sever. Hatta susuz kaldığında üstüne bir fanus kapatılması tavsiye edilir.

Norveç yosunu: Ekstra bakım istemez. Bundan dolayı kapalı teraryumlar için idealdir.

Teraryum kabınız açık veya yarı açık fanus ise nemi az seven bitkiler seçmelisiniz.

Kaktüsler: Nemi sevmediğinden ve bodur bitki sınıfına girdiğinden dolayı teraryum için sıklıkla tercih edilir.

Sukulent: Hem fazla nemi sevmediği hem de fazla suyu yapraklarında depoladığı için sulamaya fazla ihtiyaç duymaz.

Teraryum Bakımı

Işık: Çoğu teraryum için homojen ve direkt olmayan gün ışığı idealdir. Güneş miktarı fazla olursa bitkilerde güneş yanıkları ve yapraklarda solgunlaşma görülebilir. Bu durumda teraryum, daha gölge bir noktaya taşınmalıdır. Işıksız ortamlarda ise yaprakların soluk ve dayanıksız olduğu fark edilir, bu durumda da ışık miktarı kademeli olarak artırılmalıdır.

Toprak: Teraryumun toprağı yaklaşık iki senede bir değiştirilmelidir. Kaktüs ve sukulent teraryumlarında, toprağın nem tutmasını ve bitki köklerinin çürümesini engellediği için taş ve kumla karışık topraklar kullanılmalıdır.

Isı: Özellikle kapalı teraryumlar fazla ısı tutar. Bu nedenle kalorifer üzerinde bulundurulmamalı ve direkt güneş ışığı alan yerlerden uzak tutulmalıdır.

Temizlik: Çürüyen, dökülen yapraklar ve kuruyan çiçekler temizlenmelidir. Cam temizliğinde kimyasal temizleyiciler kullanılmamalıdır.

Sulama: Kapalı teraryumlar hemen hemen hiç su istemez. Eğer bitki harcında gözle görülür bir kuruma yoksa sulama yapılmamalıdır. Açık teraryumlarda ise parmağınızı toprağa hafifçe bastırarak toprağın nemini algılayabilirsiniz. Sulama sıklığı, kullanılan bitkilere göre değişiklik gösterir. Kaktüs ve sukulentleri kış aylarında iki haftada veya ayda bir, yaz aylarında 7-11 günde bir sulayabilirsiniz. Direkt su dökmek yerine spreyleme yöntemini kullanabilirsiniz.