Makale

GENÇLİK VE DEĞERİ

GENÇLİK VE DEĞERİ

Dr. Bahattin Akbaş
Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı

Hayat, Yüce Allah’ın insanlara bir ikramı, gençlik de hayatın en önemli evrelerinden biridir. Zindelik, dinçlik, cesaret, heyecan, güç, kuvvet ve enerjinin zirve noktada olduğu bu dönemin iyi değerlendirilmesi genç için hayati önem arz etmektedir.

Gençliğin değerini iyi bilmek, mülkün yegâne sahibi olan ve her şeyi kudret elinde bulunduran Yüce Allah’ı hakkıyla takdir edebilmekten ve var oluşun gayesini iyi anlayabilmekten geçer. Yüce Allah insanı, kendisine iman edip yararlı ameller ortaya koymak ve yalnızca kendisine kul olmak üzere yaratmıştır. Kur’an-ı Kerim‘de “O, hanginizin daha güzel amel yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır.” (Mülk, 67/2) buyurmak suretiyle hayatın yararlı ve güzel faaliyetler ortaya koyma sahası olduğunu belirtmiştir. Kur’an-ı Kerim, insan hayatının en coşkulu ve verimli dönemi olan gençliğin önem ve değerini vurgularken bu evrenin salih ameller, iyilik ve güzellikler ortaya konularak, kötülüklerden uzak durularak geçirilmesini salık vermektedir.

Hz. Peygamber, gençliğin değerinin bilinmesi ile ilgili olarak şöyle buyurmaktadır: "İnsanoğlu kıyamet günü beş şeyden; ömrünü nerede tükettiğinden, gençliğini nerede ve nasıl geçirdiğinden, malını nereden kazanıp nerede harcadığından, öğrendiği bilgilerle yaşayıp yaşamadığından hesaba çekilmedikçe hiçbir tarafa hareket edemeyecek, yerinden kımıldayamayacaktır." (Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyâme, 1)

Gençlik evresinde kişi; kendisi, ailesi, milleti, vatanı, dini, mukaddes değerleri ve insanlık için faydalı şeyler yapma sorumluluğu ile hareket etmek, hayırlı insan olmanın gereğini ortaya koymak durumundadır. İnsanların en hayırlısı insanlara faydası dokunandır. Gençlerin hayırlısı da kendisini kötülüklerden, nefsinin arzularına esir düşmekten uzak tutan ve insanlara yararlı olandır.

Gençlik döneminde ilim, sahih bilgi, değerler eğitimi, millî-manevi değerlerin kazanımı büyük önem arz eder. Beceri edinmek; güzel ahlak sahibi olmak; vazife ve sorumluluk, helal haram bilinci taşımak; dünya ve ahiret dengesini iyi idrak etmek; zararlı arkadaşlardan, kötü huylardan ve günahlardan uzak kalmak; Rabb’e kulluğun, ibadette huşunun tadına varmak gençler için hayati önemi haiz hususlardandır.

Hz. Peygamber, ibadetlerini yerine getiren dindar gençleri övmüş, takdir etmiştir. "Yedi sınıf insan vardır ki Allah onları hiçbir gölgenin olmadığı kıyamet gününde kendi arşının gölgesinde gölgelendirecektir: Adil yöneticiler; Allah’a ibadet içinde yetişen gençler; tekrar dönünceye kadar kalbi mescide bağlı olanlar; Allah için birbirlerini seven, Allah rızası için bir araya gelip Allah rızası için ayrılan iki kişi; güzel ve makam sahibi bir kadın tarafından davet edildiği hâlde ‘Ben Allah’tan korkarım.’ deyip iltifat etmeyenler; sağ elinin verdiği sadakayı sol eli bilmeyecek kadar gizli verenler; Allah’ı tek başına zikrederken gözlerinden yaş boşanan kimseler." (Müslim, Zekât, 91)

Hz. Peygamber (s.a.s.), gençlere değer vermiş ve onlara doğru istikamet belirlemeleri için yol göstermiştir. “Delikanlı! Sana bazı sözler öğreteceğim: Allah’ın hakkını koru ki Allah da seni korusun. Allah’ın hakkını gözet ki O’nu hep yanında bulasın. Bir şey istediğinde Allah’tan iste. Yardım dilediğinde Allah’tan yardım dile. Şunu bilmelisin ki, bütün toplum (varlık âlemi) bir konuda senin yararına bir şey yapmak için bir araya gelse ancak Allah yazmışsa sana destek verebilir. Yine bütün toplum sana zarar vermek için bir araya gelse ancak Allah yazmışsa sana zarar verebilir.” (Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyâme, 59)

Allah’a sağlam bir iman ve bağlılık, hayâ ve edep, iyi arkadaş, samimiyet, tevazu, ibadetleri korumak, haramları terk etmek ve istikamet mümin gencin olmazsa olmazıdır. Hz. Peygamber, hayat düsturu hadislerinde bu hususlara işaret etmektedir.

Gençlik evresi, iradeye hâkim olmanın en zor olduğu bir evredir. Bu itibarla hassas davranmak ve donanımlı bulunmak gereklidir. Genç; iradesini kontrol edebilmeli, problemlere ve tehlikelere karşı agâh ve hazırlıklı olmalıdır. İrade denetime alınmazsa nefsani/şehevi arzular, genci yönlendirmeye ve şerre sevk edebilecektir.

Gençlik dönemi müspet veya menfi etkileşime açık bir evredir. İnsanlığı doğruya yönlendirme ve rol model olma misyonu taşıyan Hz. Peygamber gençleri muhatap almış, onlara kulak vermiş ve örneklik teşkil etmiş, onlarla müspet bir iletişim ve etkileşim içerisinde bulunmuştur. İlahi davete erken icabet edenlerin çoğunluğunun gençlerden oluşması da Hz. Peygamber’in onlarla kurduğu içten münasebetin, gösterdiği çağlar üstü örnekliğin, gençliğe verdiği nebevi mesajların etki gücünü göstermektedir.

Allah Elçisi, güzel ahlak ve edebin gençliğe verilecek en iyi miras olduğunu vurgulamış; kulluk hayatında ölçülü olmayı ve aşırılıklardan uzak durmayı salık vermiştir. O, gençlere karşı sevgi, merhamet, güven, aşırılıkları dizginleme, yön gösterme, görev verme, cesaretlendirme eksenli yaklaşım sergilemiştir. Hz. Peygamber’in hayatında gençler için, gençlere karşı yaklaşım ve onlarla iletişim için en güzel örnekler vardır.