Makale

KUR'AN'DA SALÂH MESELESİ

KİTAPLIK

KUR’AN’DA SALÂH MESELESİ

Mehmet Dere

Salâh; Kur’an-ı Kerim’de üzerinde önemle durulan kavramlardan biridir. Çünkü bu kavram, insan hayatının her dönemini içerisine almakta olup onun ölümünden sonra da ebedî saadete ermesine yardımcı olacak anahtar kavramlar arasında yer almaktadır. Salâh, aynı zamanda müminlerin en temel vasıflarından biri olup Müslümanların gerek kendi aralarındaki ilişkiyi ve gerekse diğer insanlarla olan münasebetlerini de kapsamaktadır.
Eserde, Kur’an’ın önemli kavramlarından biri olan salâh kavramı hakkında bilgi verilmekte; kavram, Kur’an bütünlüğü içinde incelenmekte, mümin bir kulun Allah ile olan ilişkisini ortaya koymakta, mümine dünyada ve ahirette ebedî saadet yolunu göstermekte ve gerek ferdin gerekse toplumun çeşitli meselelerine ışık tutmaktadır.
Müellif Prof. Dr. Ömer Dumlu, eserin yazılma gerekçesini ise şöyle açıklamaktadır: “Her inceleme ve araştırmanın belli bir hedefi vardır. Bu araştırmanın hedefi de salâh kavramının Kur’an bütünlüğü çerçevesinde ele alıp incelenmesidir. Çünkü bu kavram, kulun Allah ile olan ilişkisinin yanında O’nun yaratıklarla olan münasebetini ortaya koymakta; insana dünya ve ahirette ebedî saadet yolunu göstermekte, ayrıca gerek fert ve gerekse toplumun çeşitli meselelerine ışık tutmaktadır. Kur’an’ı anlama imkânı elde etme azim ve isteğimiz, bu araştırmayı yapmamızın bir diğer nedenidir. Böylece Kur’an’ı mümkün mertebe gücümüzün yettiği kadarıyla inceleme ve okuyup anlama imkânına sahip olduk.”
Eser; giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Girişte, konulu tefsirin doğuşu, gelişmesi, diğer tefsirlerle mukayesesi ve önemi hakkında kısa bir bilgi veriliyor. Birinci bölümde, salâh kavramının tahlili, lügat ve terim manası, Kur’an’daki kullanılışı, salâh-fesat ilişkisi, amel kavramının salâh ile olan irtibatı üzerinde duruluyor. Yine bu bölümde “salih amel” kavramı ağırlıklı olarak inceleniyor; salih ameli ifade eden bazı kavramların (birr/iyilik, ihsan, hayır, infak, marûf) tahlili yapıldıktan sonra salih amelin tövbe, takva, hidayet, ihlâs, zikir, sabır, şükür, tevekkül gibi kalbî fiillerle olan ilişkisi belirtilmeye çalışılıyor. Bunun yanında Kur’an’da salih amel ifadesinin mutlak, mukayyet ve emir sigası /çekimi ile gelmesinin nedenleri üzerinde duruluyor ve tüm salih amelleri işlemenin imkân dâhilinde olup olmadığı araştırılıyor.
İkinci bölümde, salâh kavramı kendi bütünlüğü içinde ele alınıyor. Fert olarak iyi bir insanın Kur’an’a göre nasıl olacağı sorularının cevabı araştırılıyor. Toplum olarak da muslihler kimlerdir, Allah’ın ıslah etmesi, muslihin zıddı olan müfsit ve cebbar kavramları ile mukayesesi yapılıyor.
Üçüncü Bölümde ise salâhın sonuçları dünyevi ve uhrevi açıdan ele alınmış; iman eden, kendini düzelten, salih ameller/güzel davranışlar işleyen müminlere Kur’an’ın neler vaat ettiği hususu üzerinde durulmuş, böylece “Kur’an-ı Kerim’de Salâh Meselesi” Kur’an bütünlüğü içinde ele alınıp incelenmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmanın özeti ve genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.