Makale

DİN İŞLERİ YÜKSEK KURULU TEŞEKKÜL ETTİ

Diyanet’in en yüksek danışma ve karar organı

DİN İŞLERİ YÜKSEK KURULU TEŞEKKÜL ETTİ

Başkanlığa Konya Müftüsü İsmail ÖNER, Vekilliğine de Doç. Dr. İbrahim ÇALIŞKAN seçildi...
DİYANET İşleri Başkanlığının en yüksek karar ve danışma organı olan Din İşleri Yüksek Kurulu, 13 yıl aradan sonra 17 Nisan 1992 günü Başkanlık merkezinde yeniden toplandı.
16 seçkin din ve ilim adamından oluşan kurul, 14 kişiyle toplandı. Bunlardan 13’ü yeni seçilmiş, biri de mevcut üyedir.
Çok sayıda Basın ve Yayın mensubunun ilgiyle takip ettiği toplantının açış konuşma-sında, Diyanet İşleri Başkan Vekili Mehmet Nuri YILMAZ şöyle diyordu:
"Din İşleri Yüksek Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığının kısa ve uzun vadeli anahiz-met politikasını tesbit eden en yüksek danışma ve karar organıdır. Başkanlık yönetiminin ve din hizmetlerinin beyni mesabesindedir. Belki Kurul için, Başkanlığın hem düşünen beyni, hem de çarpan kalbi demek daha doğru olacaktır.
Yüce dinimiz danışmaya, dinî literatürü-müzdeki ifadesiyle "İ8tişâre"ye büyük bir önem vermiştir. Sevgili Peygamberimiz döneminde, bir İslâm kurumu olarak temelleri atılan "istişare" ve "müşavere", daha sonraki dönemlerde, olması gereken şekilde işle-tilemeyen, dinimizin, bilhassa sosyal yönü ile ilgili temel prensip ve hatta müesseselerinden birisidir. Bir âyet-i kerimede; "...Onlar işlerini, aralarında müşavere ile yürütürler..." (Şûra:38) buyurularak, As-hab-ı Kiram’ın, işlerinde istişareye verdiği önemi göstermektedir.
Yine Kur’an-ı Kerim’de, Yüce Allah’ın; "... işini onlara (yani ashaba) danış, fakat karar verdin mi, Allah’a güven, doğrusu Allah güvenenleri sever." (Al-i İmran:159) emri açıktır ve Peygamberin şahsında bütün Müslümanlara yöneliktir. İstişare ve müşaverede mahza hayır ve bereket vardır. Yeter ki, sahasında uzman kimselerle ve samimiyetle istişare edilsin. Sevgili peygamberimizin; "İstişare eden kimse, pişman olmaz" mealindeki hadisi, zannedersem isti-şarenin önem ve gereğini en veciz şekilde ifade etmektedir. Diğer bir hadiste ise; "Kendisi ile istişare edilen, insanların güvenini kazanmış olan kişidir" buyurulmuş-tur.
İşbölümünün zarureti açıkça belli olan günümüzde, istişareyi uzmanları ile yapmanın önemi daha da berraklaşmıştır. Toplumda ihtisas sahibi kişilerin artmış olması istişareyi, hem kolaylaştırmış hem de daha verimli hale getirmiştir. Fakat, toplum olarak bu alışkanlığı yeterince kazandığımızı, İslâm’ın bu yöndeki emir ve tavsiyelerine uyduğumuzu söylemek zordur.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun yeniden oluşturulmasını, aynı zamanda yüce dinimizin danışma ile ilgili emir ve tavsiyelerinin günümüzdeki bir tezahürü olarak değerlendiriyorum."
Kurulun Diyanet İşleri Başkanlığının kurulduğu 1924 yılından beri teşkilat yapısında yer aldığını belirten YILMAZ, ilk adının "Heyet-i Müşavere", 1929 yılından itibaren de "Müşavere Heyeti"; 1950 yılında "Müşavere ve Dinî Eserleri İnceleme Kurulu" olduğunu, 1965 yılında da bugünkü adını aldığını söyledi. Daha sonra konuşmasına şöyle devam etti:
"Müslüman halkımızın, gelişen dünya şartları karşısında, bu Kuruldan çok şeyler beklediğini belirtmek istiyorum. Kurul, dinimizin ana kaynakları olan "KİTAP ve SÜNNET" esaslarına bağlı kalacak, nass bulunan yerler hariç, her hususta rey ve kanaatini açıklayabilecek, İslâmî edep ve terbiye dairesinde ve usulüne göre düşünce ve görüşleri tartışacak, ilim ve fikir hareketinin başdüşmanı olan taassuptan uzak, müsamahakâr, dinî ve millî itibarımızı herşeyin üstünde tutacaktır."
Diyanet İşleri Başkan Vekili M. Nuri YİLMAZ, böylece birkaç günden beri bazı yayın organlarında yer alan "Dinde Reform yapılacak, ibadetler kolaylaştırılacak" gibi yanlış değerlendirmelere de cevap veriyordu.

Kurul nasıl teşekkül etti?
En son 17 Mart 1978’de yapılan seçimle teşekkül eden Kurul Üyelerinin bir kısmı emekliye ayrılmış, bir kısmı da başka görevlere tayin edilmişti. Başkanlığın "sağ kolu" olarak nitelenen böylesine önemli bir organ, uzun süre iki, daha sonra da tek kişiyle ayakta tutulmaya çalışıldı.
12 Nisan 1990 gün ve 20490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kanun Hükmündeki Kararnameye göre, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. ve 20. maddelerinde değişiklikler yapıldı, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun seçim esasları ve görevleri yeniden belirlendi.
Buna göre Kurul, Aday Tesbit Kurulu’nun seçeceği 24 aday arasından Diyanet İşleri

Başkanı’nın belirleyeceği 12 kişi, Yükseköğretim Kurumlarında öğretim üyesi olup, İs-lâmi ilimler sahasında temayüz etmiş kişiler arasından yine Diyanet İşleri Başka-nı’nın belirleyeceği 4 kişi olmak üzere Bakanlar Kurulu tarafından atanacak 16 üyeden meydana gelmektedir. Diyanet İşleri Başkanı, Din İşleri Yüksek Kurulu çalışmalarına katıldığında, Kurul’a Başkanlık edecektir.
Mezkûr Kararnamaye göre Aday Tesbit Kurulu, Diyanet İşleri Başkanının başkanlığında aşağıdaki şahıslardan oluştu:
a- Diyanet İşleri Başkan Yardımcıları, Din
İşleri Yüksek Kurulu Başkanı, Mushafları İnceleme Kurulu Başkanı, Teftiş Kurulu Baş-kanı, I. Hukuk Müşaviri, Din Hizmetleri, Din Eğitimi, Hac, Dini Yayınlar, Dış İlişkiler ve Personel Dairesi Başkanı;
b- Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürü;
c- İlahiyat Fakültelerinin her birinin fakülte kurullarınca öğretim üyeleri arasından seçtikleri ikişer üye;
d- Her il çevresi müftü ve vaizlerinin, il merkezinde toplanıp kendi aralarında seçtikleri il temsilcilerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca tesbit edilecek 18 bölge merkezinde her bölge için seçtikleri birer temsilci.
Aday Tesbit Kurulu tarafından seçilen ve daha sonra Diyanet İşleri Başkanı tarafından belirlenen aşağıdaki isim ve unvanları yazılı kişiler, Bakanlar Kurulu Kararıyla, 7 yıl süreyle Kurul üyeliklerine atanmışlar, mevcut üye îrfan YÜCEL’in dışındaki üyelerin atama kararları, 15 Şubat 1992 gün ve 21143 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

1- Lütfi ŞENTÜRK
Diyanet İşleri Başkanlığı Başkan Yardımcısı
2- Seyfettin YAZICI
Diyanet İşleri Başkanlığı Başkan Yardımcısı
3- Dr. Fahri DEMİR
Lahey Büyükelçiliği Din Hizmetleri Müşaviri
4- H. Şakir SANCAKTAR
Ankara İl Müftüsü
5- Mustafa ATEŞ
Aydın İl Müftüsü
6- Haydar HATIBOGLU
Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı (Emekli)
7- Yaşar İŞCAN
Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı
8- Doç. Dr. Esat KILIÇER
Ankara Ü. İlahiyat Fak. Öğretim Üyesi
9- Şükrü ÖZBUĞDAY
Meram İlçe Müftüsü
10- İsmail ÖNER
Konya İl Müftüsü
11- Prof. Dr. İsmail ÇERRAHOĞLU
Ank. Ü. İlahiyat Fak. Öğr. Üyesi
12- Prof. Dr. Mehmet HATİBOĞLU
Ank. Ü. İlahiyat Fak. Öğr. Üyesi
13- Prof. Dr. Şerafettin GÖLCÜK
Selçuk Ü. İlahiyat Fak. Öğr. Üyesi
14- Doç. Dr. İbrahim ÇALIŞKAN
Ank. Ü. İlahiyat Fak. Öğr. Üyesi

Kurulun görevleri
Yine mezkûr Kararnamede Kurul’un görevleri şöyle belirleniyordu:
"a) Dinî konularda inceleme ve araştırmalar yapmak, yaptırmak ve sonuçları’ m Başkanlığa sunmak;
b) Başkanlığın kısa ve uzun vadeli ana hizmet politikasını ve çalışma esaslarını tes-bit etmek, bu konuda ilgili birimlerce hazırlanan teklifleri inceleyip görüş bildirmek;
c) Dinî eserleri tel’lif ve tercüme etmek ve ettirmek; va’z ve hutbe örnekleri hazırlamak;
d) Başkanlıkça yayınlanması istenen basılı, sesli ve görüntülü eserleri inceleyerek ya-yınlanıp yayınlanamayacağma karar vermek; (Başkan tarafından verilen süre içinde karara bağlanamayan eserlerin yayımı için Kurul kararı aranmaz.)
e) Tetkiki istenen basılı, sesli ve görüntülü eserler hakkında mütâlâa vermek;
f) Dinî soruları cevaplandırmak;
g) Yurtiçindeki ve yurtdışındaki dinî, ilmî faaliyetleri, neşriyatı ve dinî propaganda mahiyetindeki çalışmaları takip etmek, bunları değerlendirmek ve sonucunu Başkanlığa sunmak;
h) Başkanlık teşkilatının çalışmaları için gerekli olan ve ilgili birimlerce hazırlanan kanun tasarısı, tüzük, yönetmelik, plân ve programlar gibi metinlerden Başkanlıkça gerekli görülenleri inceleyerek görüş bildirmek;
ı) Din şûrası ile ilgili hazırlık çalışmaları yapmak, şûraya sunulacak raporları ve Başkanlık görüşünü hazırlamak; şûra kararlarını Başkan ’a sunmak;
i) Başkan tarafından havale edilen diğer konuları tetkik etmek ve mütâlâa vermek;

Din İşleri Yüksek Kurulunun çalışma usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir."
Evet, Başkanlık tarihinde önemli bir dönüm noktası sayılacak Kurul, ilk toplantısını yapmış, aralarından İsmail ÖNER’i Başkanlığa, Doç. Dr. İbrahim ÇALIŞKAN’ı da Başkan Vekilliğine seçmiştir.
Şimdi sıra, gerek yurtiçinde ve gerekse yurtdışında yaşayan milyonlarca insanımızın dinî ihtiyaçlarına cevap verecek hizmetleri gerçekleştirmededir.
Hayırlı olsun...

NOT:
1) Biyografiler, soyadlarına göre alfabetik sıra ile verilmiştir.
2) Dergimiz baskıya girerken,
Prof. Dr. İsmail CERRAHOĞLU henüz göreve başlamadığı için biyografisini veremedik.