Makale

GAP VE DİN HİZMETLERİ

Mustafa KUTLU
Adıyaman İI Müftüsü

GAP VE DİN HİZMETLERİ

GAP: Adıyaman, Şanlıurfa, Gaziantep, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Batman ve Sımak illerini içine alan, Ülkemizin en büyük kalkınma projesidir. Bu projenin uygulamasını sağlamak üzere 1989 yılında 388 Sayılı K.H.K ile "GAP Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilâtı" kurulmuştur.
Güneydoğu Anadolu Projesi: Tarım, sulama, enerji, ulaştırma, sanayi, madencilik, turizm, sağlık, eğitim, kültür... gibi tüm sektörleri kapsayan ve bölgenin topyekün kalkınmasını hedefleyen dev bir pojedir.
Bu projeyi sizlere 3 ana başlık altında kısaca tanıttıktan sonra, bölgedeki din hiz-metlerinin, kalkınma projesine parelel olarak planlanması için bazı önerilerimi sunmak istiyorum.
1- Sulama ve Enerji Maksatlı Projeler:
Fırat ve Dicle nehirlerinin aşağı kısımlarından itibaren 74.000 km2 lik sahayı kapsayan sulama ve enerji maksatlı 13 adet demet proje yapılmıştır. Bu 13 proje demetinden biri ve en büyüğü "Aşağı Fırat Projesi"dir. GAP adı geçtiğinde bu güldestesi akla gelir ki, Atatürk Barajı, 8 ünitelik santral ve Urfa tünelleri dahil 7 ayrı projeden oluşmaktadır.
Diğer 12 demet projenin her birinde yine bir veya birden çok baraj, santral ve sulama kanalları mevcuttur.
Yüce Milletimiz, Allah’ın izniyle, Fırat ve Dicle’nin azgın sularına sıra-sıra yeni ger-danlıklar takacak ve toprağa hasret suyu, suya hasret toprağı dağları dele-dele birbirine kavuşturacaktır. Bugün tüm dünyanın hayranlığını kazanan Atatürk Barajı inşaatları hızla devam etmektedir. Baraj gövdesi ve Uda tünelleri zamanından önce bitirilmiş ve santrallerin yapımı sürmektedir.
2- Tarım, Sanayi, Ulaştırma, Turizm... Proje ve Yatırımları:
GAP bölgesine giren illerin tabiî kaynakları, nüfusu, ekonomik yapısı... sulama ve enerji projelerine bağlı olarak bölgede meydana gelebilecek değişmeler konusunda araştırmalar yapılmış ve "GAP Master Plânı" hazırlanmıştır Buna göre, GAP illerinde yapılacak yatırımlar, gelişme alanları ve plân hedefleri belirlenerek uygulamaya konmuştur.
Söz konusu plân hedefleri doğrultusunda, bugüne kadar kamu ve özel sektör tarafından çeşitli yatırımlar gerçekleştirilmiştir. Birçok yatırım ise devam etmektedir.
Bölgenin, Kalkınmada Öncelikli Yöre olması da, çok önemli bir avantaj olup, yatırımları cazip hale getirmektedir. İlimizden örnek verecek olursak, kısa zamanda özel sektöre ait 5 fabrika üretime geçmiş ve 15 fabrikanın inşaatı devam etmektedir. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğünden alınan bilgiye göre, Adıyaman’a yatırım yapmak üzere teşvik alanların sayısı 220 yi geçmiştir.
GAP tamamlandığında bölgenin çehresi tamamen değişecektir. İnşallah topyekün kalkınma sağlanacak ve insanımızın yüzü daha güleç olacaktır.
3- GAP Bölgesindeki Eğitim ve Kültür Plânlaması:
GAP Master Plânı ve diğer mevzuatta, bölge insanına götürülecek sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri de belirlenmiştir. Ancak detaya inilmeyerek, plânlama ilgili kurumlara bırakılmıştır. Bu nedenle, bazı kurumlar Master Plân hazırlıklarını sürdürmektedir.
Diyanet İşleri Başkanlığımızın 1991 Mart ayında, bölgede görev yapan müftülerimizden görüş istemesi sevindirici bir olaydır. Bu çalışmaların devam etmesini ve sonuçlandırılarak Diyanet Master Plânı hazırlanmasını temenni ediyoruz. Zira GAP tamamladığında, bugünkü yapı ve imkânlarla Din hizmetlerinin toplumun tüm kesimine ulaştırılması mümkün değildir.
Bu konuda ilimizden bir örnek vermek istiyorum: 980 köy ve mezranın %60 ında cami yoktur. Bunların bir kısmında okul da yoktur. Ancak, okulu olup da camisi olmayan köy ve mezra sayısı 460 dır. Yıllık ortalama cami yapımı 15 adettir. Buna göre (Devlet yatırımı olmadığı takdirde) köy ve mezralarımızın tümü ancak 25-30 sene sonra camiye kavuşacaktır. Belki bu örneği bazıları istisna gibi görmek isteyebilir. Ancak (açık bu kadar geniş olmasa bile) diğer hizmet alanlarında da, teşkilâtımızın önemli ihtiyaç ve problemleri mevcuttur.
GAP, bölgenin top yekün plânlı kalkınmasını hedefleyen bir proje olduğuna göre, din hizmetlerinin mutlaka maddî kalkınmaya paralel hale getirilmesi şarttır. Teşkilâtımızın yöre halkına daha iyi ve doyurucu hizmet verebilmesi için Diyanet İşleri Başkanlığı imkânlarının genişletilmesi ve ihtiyaçlarının karşılanması gerekmektedir.
Konuyla ilgili Bazı Öneriler:
1- GAP Diyanet Master Plânı hazırlanmalıdır.
2- Başkanlığımızın hizmet alanına giren konularda, GAP bölgesinde araştırma ve inceleme yapılmalıdır.
3- Bölgenin ihtiyaçları, problemleri ve çözüm yolları gibi konularda, seminer, toplantı ve sempozyumlar düzenlenmelidir.
4- GAP bünyesinde, Diyanet İşleri Başkanlığını temsilen bir büro kurulmalı veya Başkanlıkta GAP la ilgili birim oluşturulmalıdır.
5- GAP la ilgili tüm toplantı ve sempozyumlara Diyanet İşleri Başkanlığı yetkilileri davet edilmelidir.
6- GAP televizyonunda, Din ve Ahlâk programlarının süresi artırılmalıdır.
7- Bölgenin kadro, personel, araç ve gereç ihtiyaçları öncelikle karşılanmalıdır.
8- Cami, Kur"an kursu, hizmet binası ve personel lojmanları yatırım programlarına alınmalıdır.
9- Atatürk Barajı yerleşim alanında, araştırma ve eğitim hizmetleri için, GAP Diyanet Kültür Merkezi kurulmalıdır. (Caminin 5 bin m2 civarında bahçesi vardır.)
10- Plân hazırlığı ve uygulamalarında, Türkiye Diyanet Vakfı ile işbirliği yapılmaktadır.

KA YNAKLAR VE GAFLA İLGİLİ BAZI YAYINLAR:
1- Güneydoğu Anadolu Projesi Master Plân Çalışması, Master Plân Nihai Raporu, Yöneticiler için Özet D.P.T. yayınları, 1.2.3. ve 4. cilt Ankara-1989
2- Güneydoğu Anadolu Projesi Master Plânı için (ş Tanımı D.P.T. Müsteşarlığı Eylül-1987
Güneydoğu Kalkınması İle İlgili önlem ve Öneriler Türkiye Kalkınma Bankası GAP TemsikMğiMart-1990
GAP Tarımsal Kalkınma Sempozyumu, Anadolu Û.Z. Fak-Tübitak-Ziraat Bankası Ankara-1986
D.S.I Adıyaman Projelen Hakkında Özet Bilgi D.S.I Genel Müdürlüğü Ankara-1987
8-
GAP Sağlık Sektörü Master Plân Etüdü Bilgi Dosyası Sağlık Bakanlığı-Tüstaş Ankara-1990
GAP Yöresinde Gelecekteki Vasıflı İşgücü Sorunu ve Çözüm Önerileri Sempozyumu İş ve İşçi Bulma Kurumu-1990
GAP ve Özel Sektör T. O.B.B. Ankara-1989