Makale

GÜZEL AHLAK DÜSTURLARI

GÜZEL AHLAK DÜSTURLARI

Müslim Kumru SEYRANİ

Yalan söyleme, haram yeme, şehvet-perest olma. Zina etme, kin ve kibir tutma. Gıybet etme, haset eyleme. Hile etme. Entrika çevirme, kimseyi kandırma. Tefrika çıkarma, tahriklere kapılma. Güzel ahlâk ve iyi zihniyete sahip ol. İnsanî dereceni yitirme. Namuslu, şerefli ol. Gördüğünü ört, görmediğini söyleme. Elinle koymadığını alma. Sözü dinlemeyene konuşma. Ağır başlı ol. Lâyığı olmayana yüz suyu dökme. Minnettar olma, karakter sahibi ol. Haksızlık ve yolsuzluk etme. Vicdan cevherine sahip ol. Hiçbir kimseye kötülük etme. Aklına, fikrine iyi düşünceler getir. Fesatlık düşünme, kalbini temiz tut. Günahsız, masum insanların, müstesna olduğunu bil. İnsani niceliğe, yüceliğe özen göster. Doğruluktan ayrılma. Onurlu ol. Haksızlar önünde eğilme. Zalimlerin çevrine aman dileme. İffet ve temizliğin müstesna olduğunu bil. Maddî ve manevî açıdan temiz ol. Günah kiriyle kendini kirletme. Temiz bedenini kirletme.
Güzel insanlık vasıflarına sahip ol. Doğruluktan ayrılma. Kendini bil. Kötü nefsini ıslah et. İyiye, güzele yönel, gerçeklere uy, hakikate bağlan. Kuşkulanma, iman ehli ol, Allah’ın varlığına inan. Allah’ın emirlerinden, buyruklarından ayrılma. Dini siyasete âlet etme, istismarcı olma. Hal ve gidişat dürüstlüğüne sahip ol. İbretle bak, anlamlı söyle, özünle sözünü bir eyle. Küçüğüne izzet, büyüğüne hizmet eyle, emrine itaat et. İnsanların iyiliğini, güvenini, sevgisini ve saygısını kazanmaya çalış, öyle ol ki herkes senden emin olsun. Hakkın rızasını, hoşnutluğunu kazan ki halk da senden hoşnut olsun. Kimsenin gönlünü incitme. Küfür etme, kavga yapma, cinayet işleme, can yakma, manevi duygulan içine doldur, itikatlı ol. Dua ve ibadetlerini Allah aşkına yap. İbadetine riya katma. Gösterişten çekin. Ehlibeytin müstesna olduğunu bil, muhabbet besle. Cenabı Hakka nazar et, her işinde ona sığın. Şaşkınları Allah affetmez. Akıl mantık kabul etmeyen uydurulmuş, yalan safsatalara inanma. Allah’ın buyruklarının çoğu insanların tavırlarının dürüstlüğüne göredir. İşte ona göre yönlenen, her türlü günahtan kaçınır. Dünya menfaati için ahireti harcama. Ahiretin için dünyayı terk etme. Meşru usulüne göre işlevini sürdür. Çalış, tembel olma. İhmalcilik etme. Günlerini boşa geçirme. İyi şeylerle değerlendir. Gelecek nesile faydalı şeyler bırak. Çalış, helâl kazan, haramdan gelen kazançların peşine düşme. Kanaatkar ol. Tamaha, hırsa ve ihtirasa düşme. Hakkın verdiği nimete şükret. Kendini iyi uğraşılara ver. İlim, hikmet öğren.
Bilgili, kültürlü ol. Cahil kalma, haddini bil. İnsanlığını yitirme. Tutumlu ol, cimri olma. Mert, cömert ol. Sana iyilik edeni, iyilikle karşıla. Nankör olma, sahtekâr olma. Ara bozuculuk etme. İhtilaflı davaları uzlaştırıp yatıştır. Yangına körük verme. Adaletli, faziletli, merhametli, hüsnüniyetli ve sabırlı ol. Kimseye işkence ve zulüm etme. Şiddet ve hiddet gösterme. Haklı davalarla uğraş, haksızları kayırma, ilgi gösterme. Ahlâksız olanlarla arkadaş olma. Kimseye iftira etme. Verdiğin sözden dönme. Emanete ihanet etme. Devletin ekonomisine katkıda bulun. Devletin hakkını kendi hakkın gibi koru. Vurguncu, sömürücü olma. Rüşvet alıp verme. Haksız kazançlara tevessül etme. Sağlığında iyilik yap, hayır kazan. Fakir ve sahipsizlere, yetim ve düşkünlere yardım et. Sadakanı ver. Devletin Kızılay gibi yardım kurumlarına yardım et. Din ve ahlâk kurallarına uy. Kötü fiillere sapma; haklı söze hak ver. Kötü alışkanlıklardan kendini sakla. Alkolik ve esrarkeş olma. Kumar oynama. Boş zamanını faydalı uğraşlara ver. İyi insanlarla ülfet et, dostluk kur. İnsanlara ve canlı mevcudata faydalı olmaya çalış. Hiç kimsenin malına, canına göz dikme. Kimseye hakaret etme. Kendine zor geleni kimseye yapma. İyi hasletleri ve iyi meziyetlere sahip ol. Konuş, akıl ve mantığın kabul ettiği şekilde. Manasız, anlamsız sözlere inanma. Kâmil insanların nasihatini dinle.
Aklıselimle istişare et, sonra karar ver. Adaletli düzen getirmeye çalış. Hayır kazan. Şer işleme. Makam ve zenginliğinle gururlanma. Tatlı dilli güler yüzlü ol. Sağlığına zararlı olan şeyleri yiyip içme. Derdini bilene anlat. Olumsuzlukları konu edip gündeme getirme. Hırsızlık etme. Nifak çıkarma. Fitnelik etme. Irk ayırımı yapma. Hastalık ve yaşlılık halinde huzursuz olma. Allah’tan gelen kaderine şükret, sabır ve İtikadını bozma. Mazlum ahi alma. Dedikoducu olma. Hain olma. Özünden olanı sözünden söyle. Maddi menfaat için güzel insanlığını harcama. Konuk sever ol. İnsanlara hürmet göster. Giysini normal giy, yan çıplak olma. Ar ve hicabı bil, utan.’ Allah’tan kork, hiçbir kimseye kötülük etme. Nefsindeki zuhur edecek olan kötü duygulan yen. İslâm’ın emirlerini, kutsal öğütlerini yerine getir, uygulama çabası içerisinde ol vesselam.!