Makale

Editörden

editörden

Dr. Yüksel Salman
Dini Yayınlar Genel Müdürü

Güzelliği arama çabası olan sanat, Allah’ın en güzel surette yarattığı insanın kadim bir serüvenidir. Cenab-ı Hakk’ın yarattığı güzellikleri görünür ve hissedilir kılmak ve görünen güzellikler aracılığıyla görünmeyene ulaşmak İslam sanatının en karakteristik özelliklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Tarihsel süreçte İslam sanatı, yüzyıllar boyunca yaşayacak ve sonraki nesillere ilham verecek nice şaheserler ortaya koydu. Amacı sadece “sanat yapmak” olmayan sanat erbabı, öz değerlerinden beslenen, yetkin, tutarlı ve içinde yaşadıkları toplum ve kültürle uyum içerisinde, ancak yaşadıkları çağa sıkışıp kalmayan ürünler verdiler. Bu ürünlerle İslam’ın insan ve âlem tasavvurunu ve sanat ruhunu ortaya koydular. Bu değerli miras sadece sanat derinliğimizi ifade etmekle kalmadı, söz ve davranış estetiğimize kadar tesirini gösterdi.
Modern döneme gelindiğinde, özellikle de yirminci yüzyılın başından itibaren İslam kültür ve medeniyeti farklı kültürlerin oluşturduğu algılarla değerlendirilmeye başladı. Bunun sonucunda sanat ve sanat eseriyle ilgili bir kafa karışıklığı yaşandı. İslam dünyası çoğunlukla, sanat anlamında önceden ortaya çıkarılan eserlerin bir tür taklidini üretmekten ya da modern sanat anlayışıyla İslam sanatını birleştiren eserlerden öteye geçemedi.
İslam sanatının ne olduğu, ne olması gerektiği, bugün neden geçmişin mirasının tekrarına dayalı sanatsal üretimler yapılabildiği gibi sorular, temeldeki önemli bir problemi, kültür ve medeniyet problemini işaret etmektedir. Diyanet İşleri Başkanlığınca bu ayın sonunda gerçekleştirilecek olan “İslam, Sanat ve Estetik” konulu kongrenin, İslam kültür ve medeniyetinden beslenip günümüze hitap eden, kendisini sürekli yenileyen ve özgün eserler ortaya koyan bir sanat anlayışının yeniden inkişafına fikrî açıdan katkı sağlayacağı beklenmektedir. Biz de Diyanet Aylık Dergi’nin Kasım sayısını bu konuya ayırdık.
Turan Koç ile “Din, Sanat ve Estetik”üzerine gerçekleştirdiğimiz doyurucu bir söyleşinin yer aldığı dosyamızda Aziz Doğanay, İslam’da sanatın doğuşu ve gelişimini “İslam Sanatının Teşekkülü” başlıklı yazısında ele aldı. Aydın Işık, modern bakış açısından kaynaklanan bir sorunun cevabını aradı: “Din Sanatın Önünde Bir Engel midir?” Zeynep Gemuhluoğlu, İslam sanatının modern zamanlarda değerlendirilmesini “İslam Sanatının Özgünlüğü” problemi başlıklı yazısıyla ele alırken, Osman Mutluel “Sanat, Sanatçı ve Toplumsal Değerler” başlıklı yazısıyla sanatın topluma bakan yüzünü bizimle paylaştı. Selçuk Mülayim, İslam sanatının geleceğiyle ilgili olarak düşüncelerini “İslam Sanatının Yarınları” isimli yazısıyla bizimle paylaştı. Din ve Sosyal Hayat bölümünde Ramazan Altıntaş’ın “İslam’da Söz ve Davranış Estetiği” başlıklı yazısının da yer aldığı dergimizin bu sayısını, farklı kalemlerin birbirinden kıymetli yazılarıyla istifadenize sunmaktan mutluluk duyuyorum.