Makale

başyazı

b a ş y a z ı

Prof., Dr. Ali Bardakoğlu
DİYANET İŞLERİ BAŞKANI

Cumhuriyetin 80. yılı kutlamalarının devam ettiği şu günlerde, Diyanet işleri Başkanlığı’nın 80. kuruluş yılını da kutlamaktayız. Başkanlık, 88.522 kadrosuyla yurt içinde il, ilçe, kasaba ve köylerde; müftülükler, eğitim merkezleri, Kur’an kursları ve camiler olarak; Avrupa’dan Asya’ya, Amerika’dan Avustralya’ya kadar soydaş ve vatandaşlarımızın bulunduğu ülkelerde din hizmetleri müşavirlikleri ve ataşeliklere bağlı camiler olarak teşkilâtını geliştirmiştir.
Diyanet işleri Başkanlığı, yurtiçinde ve yurtdışında paneller, sempozyumlar, istişare toplantıları ve şûralar düzenleyerek güncel dinî meseleleri tartışmaya açmakta ve çözüm önerileri geliştirmektedir. Başkanlığın yürütmekte olduğu eğitim hizmetleri, bilimsel veriler doğrultusunda yeniden yapılandırmaktadır.
Diyanet işleri Başkanlığı, kuruluşundan itibaren yayın faaliyetlerine de ayrı bir önem vermiştir. Bu amaçla Başkanlık kitap, dergi ve süreli yayınların yanı sıra, sesli ve görüntülü yayınlarla da vatandaşları bilgilendirmeyi kendisine görev edinmiştir. Bu bağlamda güncel konulara yönelik, yayın ve kitap projelerini uygulamaya koymuştur.
Diyanet işleri Başkanlığı’nın yapısı, işleyişi ve devlet kuruluşları içerisindeki konumu itibariyle yurt dışında pek çok araştırmacı ve idarecinin ilgisini çekmekte ve Başkanlığımız yürüttüğü din hizmetleri konusunda örnek alınmaktadır.
Başkanlık, tüm bu hizmetleri yerine getirirken, bir taraftan üniversitelerde oluşan akademik birikimi, diğer taraftan da teşkilâtın her kademesinde çalışan personelinin tecrübelerini sosyal hayata yönelik bir düzlemde bir araya getirmek suretiyle topluma aktarmayı amaçlamaktadır. Bilgiye dayalı, ahlâk eksenli bir dindarlık anlayışının yaygınlaşması, Başkanlığın temel hedeflerindendir. Milletçe dayanışmayı ve bütünleşmeyi amaç edinen Diyanet işleri Başkanlığı, her türlü siyasî görüş ve düşüncenin üstünde kalarak, dinimizin birlik, beraberlik, fedakârlık ve yardımlaşma gibi yüce prensiplerini halkımıza benimsetmek, İnsanî, manevî değerlere ve millî ülkülere bağlılıklarını sağlamak için başarılı, etkin ve yaygın bir din hizmeti sunmaya gayret etmektedir.
Diyanet işleri Başkanlığı’nın, kendisine yüklenilen görev ve sorumlulukları yerine getirirken üç önemli özelliği dikkatleri çekmektedir.
Her şeyden önce Diyanet İşleri Başkanlığı bir kamu kurumudur. Ancak Diyanet’in bu özelliği yapısal bir anlam ifade etmektedir. Kurum olarak devletin bir parçası olması, din ile devletin birbirine müdahalesi anlamı taşımamaktadır. Nitekim Anayasa Mahkemesi’nin, Diyanet işleri Başkanlığı’nın devlet kurumu olarak varlığının anayasaya aykırı olmadığı yönündeki kararı da bu gerçeği teyit etmektedir.
Diğer yandan, Diyanet işleri Başkanlığı hizmet politikalarını belirlerken, bilimsel faaliyetler yürütürken, dini bilgiyi yorumlayıp topluma sunarken tamamıyla bağımsız hareket etmektedir. Bunu yaparken herhangi bir dış tesir söz konusu olmaksızın en uygun tercihi yapmakta ve ideal çözümü üretmek için yoğun gayret sarf etmektedir.
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın en önemli üçüncü özelliği ise Türkiye’deki demokratik yapının bir sonucu olarak sivil kurum olmasından ileri gelmektedir. Her şeyden önce Başkanlığımız vatandaşlarımızın dinî ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş bir kurumdur. Bu sebeple din hizmetini sunarken ve toplumu dini konularda bilgilendirirken, toplumun temayüllerini ve eğilimlerini göz önünde bulundurmaktadır. Bu görevi yerine getirirken, diğer din ve inançları hedef alarak yorum ve uygulama yapmaktan kaçınmaktadır.
Esasen yukarıdan beri ifadeye çalıştığımız bu hususlar, Diyanet işleri Başkanlığı’nın hizmet politikasını, yapısını ve fonksiyonlarını da ortaya koymaktadır. Bunlara belki bir nokta daha ilâve edilebilir ki, o da Diyanet İşleri Başkanlığı’nın ruhanî bir kurum, personelinin de ruhanî önderler vasfına haiz kişiler olmadığıdır. Bununla birlikte, Kurumun büyük bir otorite, güç ve saygınlığı söz konusudur. Bu ise, Başkanlığın, İslâm’ın sahih temel kaynaklarından alıp sunduğu bilginin doyurucu ve doğruluğundan ileri gelmektedir.