Makale

19 MAYIS 1919 MUSTAFA KEMAL PAŞA’NIN SAMSUN’A ÇIKIŞI

19 MAYIS 1919
MUSTAFA KEMAL
PAŞA’NIN SAMSUN’A ÇIKIŞI

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti, beraber harbe girdiği devletler mağlup olunca 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi imzalanmıştı. Bu anlaşma üzerine İn- gilizler, Fransızlar, İtalyanlar memleketin çeşitli bölgelerini işgal ederlerken Paris’te yaptıkları anlaşma üzerine İzmir ve Ege bölgesinin önemli bir bölümünü Yunanlılara vermişlerdi.
Maksat, hasta adam teşhisi koydukları Osmanlı İmparatorluğu’nu paylaşmak ve Türk hakimiyetini yıkmaktı.
Balkan Harbi, Kuzey Afrika’da cereyan eden harpler, sonunda Birinci Dünya Savaşı mağlubiyeti, Osmanlı Devleti’nin bir daha ayağa kalkmasına imkan kalmadığı inancına ulaşmış olan İngiliz, Fransız, İtalyanlar kısaca Avrupa Devletleri için ellerine geçen büyük fırsattı.
Ordular dağılmış, silahları ellerinden alınmış, gençlerin çoğunu Balkanlar’da Kafkas cephelerinde, Arabistan çöllerinde şehit ve yaralı olarak kaybetmiş olan bir milletin onlara göre dirilmesi mümkün değildi. İmparatorluğun ekonomisi çökmüştü. Merkezi otoriteyi, devleti, Mondros Mütarekesi ile teslim almışlardı. Direnecek hiçbir kuvvet kalmamıştı. Bundan büyük fırsat olamazdı.
İki yüzbin kişilik taze ve zinde bir ordusu olan Yunanlıları, büyük devletlerin silah, malzeme ve üstün harp gücüyle destekleyerek İzmir’den Anadolu’nun işgalini başlattılar.
19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa Samsun’a çıktı. Mustafa Kemal Paşa’yı Anadolu’da ilk karşılayanlar din adamlarıdır. O günkü olaylara tanık olanların konuşturulmaları suretiyle tespit edilen bu hakikatlere ait bir iki pasajı dikkatlerinize sunuyoruz.
“... Hasta olan mutasarrıf, evinden çıkmadığı için Dokuzuncu Ordu Müfettişini karşılamaya gelememiştir, Belediye reisi yok...
Vekalet eden zat da Çarşamba’da arazisinin bulunduğu köydedir. Belediye meclisinden bir zat, Hacı Molla, Atatürk’e şehir namına “Hoşgeldiniz” diyor...
25 Mayıs 1919 akşam üstü Havza’ya geldi. Ertesi günü, başlarında ulemadan Hacı Mustafa Efendi’nin bulunduğu bir heyet kendisini ziyaret ederek memleket meseleleri hakkında görüşmelerde bulundular. Bu zatlar diğer bir gece belediye reisinin evinde toplanarak Müdafaa-i hukuk heyetini teşkil ettiler...”
Samsun’da yakılan kurtuluş ateşi vatanın her tarafını sardı ve vatan kurtuldu.
Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıktığı 19 Mayıs 1919 tarihi. “Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı” olarak milletimize armağan edilmiştir. Kutlu olsun. (Not: Doç. Dr. Ali Sarıkoyun- cu’nun, “Diyanet Aylık Dergi, Nisan 1993 sayısındaki yazısından derlenmiştir.)