Makale

Dinî iletişim türleri

Dinî iletişim türleri

Yusuf Macit

Dinî iletişimde sözlü-sözsüz, yazılı, yüz yüze ve kitlesel iletişim türlerinin her birinden faydalanmak mümkündür. Bunların en etkilisi jest ve mimik gibi sözsüz iletişim unsurlarıyla birlikte kullanılan sözlü iletişimdir ki, vaaz, hutbe ve dinî sohbetler için vazgeçilmez bir yöntemdir. Bu tür iletişim dinî bilgi, dinî duygu ve düşünceleri anlatmanın ve paylaşmanın en etkili yoludur. Yüce kitabımız Kur’an bu yolla indirilmiş ve yayılmış, Hz. Peygamber’in sözleri de ilk önce sözlü iletişim yoluyla rivayet edilmiştir. Ancak burada Hz. Peygamber ve sahabe arasında cami içinde olduğu kadar dışarıda ve sosyal hayatın her alanında canlı bir iletişim sürecinin yaşandığı göz ardı edilmemelidir. Aslında bu, dinî iletişime hedef olan kişilerin sürece etkin olarak katıldığı, yerine göre soru sorulabildiği ve aynı zamanda kendilerine de soruların yöneltilebildiği bir iletişimdir. Aksi takdirde hedefin kaynak tarafından gönderilen mesajı pasif bir biçimde aldığı, geri bildirimin çok sınırlı olduğu tek yönlü iletim söz konusu olacaktır ki, bu tarz ideal bir iletişim yöntemi değildir.
Sözlü iletişimle dinin mesajı hem aynı, hem de ayrı mekân ve zamanlarda, hem yüz yüze ve hem de kitle iletişim araçları sayesinde geniş halk kitlelerine ulaştırılabilmektedir. Günümüzde de çok değerli hocalarımızın vaaz, hutbe ve dinî sohbetleri yerel veya ulusal değişik medya organlarında izleyiciyle buluşmaktadır. Ayrıca birçok dinî içerikli yazı ve makaleler, zaman ve mekânla ilgili sınırlılıkları aşan yazılı basın organlarında, çeşitli kitap ve dergilerde yayınlanmakta ve insanımız bunlardan istifade etmektedir.
Yine günümüz insanın öğrenmek istediği herhangi bir konuya saniyeler içinde ulaşabileceği internet ortamı vardır ki, yadsınamaz ve ihmal edilemez bir öneme sahiptir. Bu her yaştan insanın etkin bir şekilde kullandığı ve hemen hemen her alanda elektronik bir kitaba veya benzeri bir bilgi kaynağına ulaştığı yazılı ve görsel bir iletişim türüdür. Diğer taraftan iletişim türleri ve bu süreçte kullanılan araçlar, iletilen mesajlar kadar önemlidir. Dolaysıyla iletişim araçlarının seçiminde, aracın etkinliği, kolay algılanabilir olması ve birden çok duyu organına hitap etmesi gibi özellikler tercih edilmelidir.
Sonuç olarak iletişimin hangi türü olursa olsun dinî bilgi, dinî duygu ve düşüncelerin paylaşıldığı alanlar din hizmeti açısından hiçbir şekilde ihmal edilemeyecek kadar büyük öneme sahiptir. Bunun için din hizmeti sunanların iletişimin her seviyesinde yeterli, donanımlı ve hazırlıklı olmaları ve çeşitli iletişim araçlarını yetkinlikle kullanabilmeleri arzulanan bir husustur.