Makale

BURNUMUZ NE İŞE YARAR?

BURNUMUZ
NE İŞE YARAR?

Muhammed Kâmil YAYKAN

Vücudumuz. Yüce Yaradan’ın bizlere belki de en büyük armağanı. Saat gibi çalışan, her şeyiyle mükemmel ve muntazam, girift, karmaşık, bir o kadar da harikulade sistemler bütünü. Eşsiz ve paha biçilemez her bir parçanın birbirinden farklı pek çok özellikle donatıldığı muhteşem bir makine âdeta. Tutmaya yarar ellerimiz, gören gözlerimiz, işiten kulaklarımız ve nice organımız arasında biri var ki biz onu koku ile tanıyoruz: Burnumuz. Peki, ne işe yarar burun ya da burnumuz neden var?

Kemiklerin, kıkırdakların, kasların ve yumuşak dokuların büyük bir harmoni ile çalıştığı burnumuz, sözlüklerde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli, koklama ve solunum organı olarak tanımlanıyor. Ama görevi sadece bu iki işlevle sınırlı değil.

Burnumuzun özelliklerini anlatmaya, anatomik yapısından dolayı minik bir sterilizasyon sobası demekle başlasak hata etmiş olmayız. Kıkırdak yapıya sahip burun duvarları kılcal damarlarla örülüdür. Bu damarlar, soluduğumuz havayı vücudumuzun kullanabileceği uygun sıcaklığa getirir. Burun içindeki tüyler de toz, bakteri ve virüs gibi yabancı cisimleri yakalayarak sisteme girmesini engeller. Dolayısıyla burnumuz ısıtma ve sterilize etme görevini her nefeste hakkıyla yerine getirir.

Bilindiği üzere ısınan hava kurur. Ayrıca kuru ve soğuk hava, üst solunum yolları için tahriş edicidir. Ama burnumuz buna da çözüm bulur. Damarlardan ısı çekerken kuruyan hava, burnumuzun iç kısmındaki mukozadan nem çeker. Dolayısıyla vücudumuza giren hava optimum düzeyde sıcaklık ve neme kavuşur. Şöyle ki dışarıda hava 20°C sıcaklığında. Ve biz nefes alıyoruz. Burnumuzdan giren hava gırtlağımıza geldiğinde 32°C’ye, nem oranı ise yaklaşık %98’e ulaşır. Şayet aynı nefesi ağzımızdan almış olsak bu sefer oranlar yaklaşık 30°C ve %80 nem oranı olacaktır.

BİLİYOR

MUSUNUZ?

• Sanılanın aksine burnumuzda iki değil tam dört tane delik vardır. Bunların ikisi hepimizin bildiği gibi öndedir. Diğer iki delik ise burnun içindedir ve burnumuzun boğaz ile bağlantısını sağlar.

• Aynı anda ön iki burun deliğinden de nefes alıp verdiğinizi sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Burun deliklerimiz vardiyalı olarak çalışır. Her on kişinin sekizinde bu böyledir. Solunum sistemimizin ilk ve en koruyucu organı olan burnumuzun ön delikleri, günlük tempo içinde zaman zaman dinlenme ihtiyacı duyar. Yaklaşık her dört saatte bir burun deliklerimizden biri diğerine göre daha fazla şişer ve bu delikteki hava girişi neredeyse durma noktasına gelir. Molası bitip dinlenmesini tamamlayan burun deliği yavaş yavaş açılarak görevi devralır. “Nazal siklus” (burun döngüsü) denilen bu özellik, her gün gün boyu devam eder.

• Son olarak burnumuz ses oluşumunda da doğrudan etkili organlardan biridir. Sağlıklı bir sese sahip olmanın yolu sağlıklı bir burundan geçiyor. Öyle ki ameliyatla burnu küçültülen bazı kişilerde uzun dönemde belirgin ses tonu değişimi de bilimsel makalelerde kendine yer buluyor.