Makale

ÇOCUKLUK ÇAĞI ASTIMI

ÇOCUKLUK ÇAĞI ASTIMI

Prof. Dr. Ersoy Civelek

Ankara Şehir Hastanesi
Çocuk İmmünoloji ve Alerji Kliniği

Astım Nedir?

Astım, çocukluk çağında en sık karşılaşılan uzun süreli (kronik) hastalıklardan biridir. Ülkemizde okul çağında olan her 7-8 çocuktan birinde astım tespit edilmiştir.

Belirtileri Nelerdir?

Öksürük, nefes darlığı, hışıltı (göğüsten gelen ince tiz bir ses), göğüs ağrısı, göğüste sıkışma hissi astımın en belirgin şikâyetleridir. Astımlı çocuklarda şikâyetler sürekli olarak devam etmez, ataklar şeklinde ortaya çıkar. Şikâyetlerin sürekli olmaması, ailelerin astımı anlamalarını ve kabul etmelerini güçleştirmektedir. Şikâyetlerin özellikle gece veya sabaha karşı, egzersizle, enfeksiyonlarla ve alerjenlerle temasla (polen, ev tozu akarı, evcil hayvanların tüyleri ve salgıları) ortaya çıkması astımın en önemli özelliklerindendir.

Alerji ve Astım Aynı Şey midir?

Alerji ve astım aynı şey değildir. Astım, solunum yollarının uzun süreli mikrobik olmayan bir tür iltihabi hastalığıdır. Alerji, vücudun normalde zararlı olarak tanımadığı maddeleri (ev tozu, polen, süt ve yumurta gibi), bazı kişilerin bağışıklık sistemlerinin yabancı ve zararlı bir madde olarak tanıması sonucunda ortaya çıkan tepkidir.

Solunum yollarındaki iltihabi olayların tetikleyicisi alerjik tepkiler olabilir ama astımlı hastaların bir bölümünde alerji bulunamayabilir.

Astım Çeşitleri

Bir hastalık adı olmasına karşın astım tek bir hastalık değildir. Astım, içinde pek çok farklı grup barındıran (alerjik astım, alerjik olmayan astım, ağır astım, egzersizle tetiklenen astım, şişmanlıkla birlikte giden astım, tedaviye iyi cevap vermeyen astım gibi) bir hastalık kümesidir. Bunların yanında astımın en önemli özelliklerinden biri de her hastada astım şiddetinin aynı olmamasıdır.

Astım şiddetini kabaca hafif, orta ve ağır olarak gruplarsak çocukların yaklaşık %97’si hafif ve orta grupta yer almaktadır.

Astım Nedenleri

Astım, genetik yatkınlıkların (anne babada astım veya alerjik nezle olması, çocuğun kendisinde besin alerjisi veya atopik dermatit olması gibi), kişisel bazı özelliklerin (şişmanlık gibi) ve çevresel bazı şartların (hava kirliliği, sigara dumanı gibi) bir araya gelmesi sonucunda ortaya çıkar. Astımın tek bir nedeninin olmadığı, bilinmesi gereken en önemli noktadır.

Tedavi Yöntemleri

Astım tedavisinde en önemli basamak, hastaların ve ailelerin hastalık hakkında eğitilmeleri ve çok iyi bir hasta doktor ilişkisinin sağlanmasıdır. Genel çevresel önlemler, tedavideki bir diğer basamaktır. Sigara, egzoz dumanı, rutubet, küf ve alerjenlerden uzak durulması, kilo almamaya dikkat edilmesi, düzenli egzersiz yapılması, dengeli beslenme bu önlem ve önerilerin en önemlileridir.

Astımda ilaç tedavisinin iki ana bölümü vardır. Birincisi, atakların önlenmesi için gerekli olan düzenli koruyucu tedavidir. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, doktor tarafından önerildiyse ilaçların düzenli kullanılması ve düzenli kontrollere gidilmesidir. İkinci tedavi bölümü astım atağının tedavisidir. Genel olarak tedavideki en önemli amaç, astım ataklarının önlenmesi ve hastanın hayat kalitesinin yükseltilmesidir. Fısfıs (sprey) şeklinde kullanılan astım ilaçlarının ciddi bir yan tesiri yoktur ve bağımlılık yapma etkileri bulunmamaktadır.

Uzun süreli pek çok hastalıkta olduğu gibi astımda da çok sayıda tamamlayıcı tedavi (bitkisel tedaviler, nefes egzersizleri, mağara tedavileri gibi) hastalarda denenmiştir. Bugünkü bilgilerimize göre astımda faydası ispatlanmış bir tamamlayıcı tedavi modeli bulunmamaktadır. Bu tür tedavilerin çok fazla gündemde olması, hastaların mevcut ilaç tedavilerine güvenlerini azaltıp tedaviye uyumu bozmaktadır.

Astımlı çocukların yarısından biraz fazla bölümünde ergenlikle birlikte şikâyetlerde azalma olmaktadır. Ancak hangi hastada şikâyetlerin geçeceğini, hangi hastada devam edeceğini önceden bilmek, öngörmek çok mümkün değildir.

Astımlı çocukların ve ailelerinin bilmesi gereken en önemli husus şudur: Çocukluk çağı astımında ağır grup oldukça azdır. Şikâyetlerin çok büyük bölümü mevcut tedavilerle kontrol altına alınabilmektedir. Dikkat edilmesi gereken, ilaçların düzenli kullanılması ve kontrollerin düzenli yapılmasıdır. Astım, kontrol edilebilir bir hastalıktır.

Alerji ve astım aynı şey değildir. Astım, solunum yollarının uzun süreli mikrobik olmayan bir tür iltihabi hastalığıdır. Alerji, vücudun normalde zararlı olarak tanımadığı maddeleri (ev tozu, polen, süt ve yumurta gibi), bazı kişilerin bağışıklık sistemlerinin yabancı ve zararlı bir madde olarak tanıması sonucunda ortaya çıkan tepkidir.