Makale

ANNE-BABALAR DİKKAT!

ANNE-BABALAR
DİKKAT!

Dr. Havva Sula

Anne babalar her zaman çocukları için en iyi olanı isterler ve onlar için her türlü fedakârlığa katlanmaya hazırdırlar. O halde çocuklarının hastalanmamaları için nasıl tedbir alıyor, onları kazalardan korumak için nasıl eğitiyorlarsa, aynı şekilde onları cinsel tehlikelerden korumak için de eğitmek zorundadırlar. Her tarafta birçok tehlike varken, anne babalar bunları görmezlikten gelme veya "bizim çocuk akıllıdır, öyle şeyler yapmaz, kendini koruyabilir" tarzında düşünmek eğiliminde olamazlar. Ekonomik, sosyal ve eğitim seviyeleri farklı toplumlarda ve her türlü aile yapısında, oranları farklı da olsa, cinsellikle ilgili tehlikeler söz konusudur ve yaşanan olaylar bunu doğrulamaktır.
Cinsel istismar ve tecavüz olayları, sadece çocukların değil, erişkinlerin de karşılaştıkları önemli tehlikelerdir. Bu tehlikelerden korunmak için öncelikle büyükler konunun ciddiyetini kavramalıdırlar. Daha sonra çocukları ve kendilerini koruyucu tedbirler alabilirler ve çocuklarını uygun tarzda yetiştirebilirler. Bu da ancak eğitim ile mümkün olabilir.
Bu konuda eğitimin birinci prensibi, çocuk-anne baba arasında iyi bir iletişimdir. Çocuk, anne baba sevgisinin, hata yaptığında değişmeyeceğini bilmelidir. Ancak bu şekilde gerekli bilgiler öğretilebilir ve çocuk da karşılaştığı sorunları daha başlangıç safha- sındayken anne babasına söyleyebilir.
Çocuğu cinsel tehlikeler konusunda eğitirken şu konu başlıkları dikkate alınabilir:
Yabancılar
* Yabancı birisinin verdiği hediyeyi, türü ne olursa olsun kabul etmemesi veya anne babasına sorması konusunda çocuk uyarılmalıdır.
* Çocuk, erişkinlerin veya büyük çocukların küçüklerden yardım istemesinin normal olmadığını, bu tip isteklere uymaması gerektiğini bilmelidir. Çocuk teorik bilgileri anlamakta hem zorlanır hem de kolay unutur. Bu nedenle aşağıda örnek olarak verilen sorular, hem çocuğun mevcut bilgilerini test eder hem de ardından gelen uyarıyı daha iyi kavramalarını sağlar:
Yolda yürürken yanına bir araba yanaşıp adres sorsa veya kendilerini sordukları adrese götürmelerini isterlerse ne yaparsın?
"Şu paketleri eve çıkarmama yardım eder misin" diyen bir yabancıya yardım eder misin?
Parkta oynarken köpeğini kaybeden bir adam, "köpeğimi bulmama yardım eder misin?" derse ne yaparsın? Bir araştırmada parkta oynayan çocuklara bu soru sorulmuş, %80’nin yabancı biriyle köpek aramaya başladığı tespit edilmiştir.
Bedenler kişiye özeldir
Çocuklar, bedenlerine kimsenin bakmaması ve dokunmaması gerektiğini bilmelidir. Bu yasağın yabancılar için olduğu kadar, anne baba dışında ailenin diğer bireyleri, akrabalar ve komşular için de geçerli olduğu vurgulanmalıdır. Birisinin böyle bir davranışta bulunması hâlinde hemen uzaklaşması ve anne babasına haber vermesi gerektiği öğretilmelidir.
"Kimseye söyleme" sözü normal değildir!
Çocuklara, kendinden büyük birinin yaptığı, gösterdiği, verdiği, söylediği herhangi bir şeyi, "Sakın kimseye söyleme" dediğinde, bunun normal bir şey olmadığı, mutlaka anne-babaya söylenmesi gerektiği tenbih edilmelidir.
Tenha yerler tehlikelidir!
Çocuklara oyun, gezme, çalışma alanlarının, insanların bulunduğu veya insanların görebileceği yerler olması gerektiği öğretilmelidir. Issız bodrum katları, boş salonlar, inşaat alanları, tenha parklar, boş evler, çocuklar için olduğu kadar bazen yetişkinler için de tehlikeli yerlerdir. Çocuklar aceleleri olduğunda, kestirme yol olan ıssız alanlardan geçmenin tehlikeli olabileceğini düşünemezler. Veya korkak olmadıklarını ispat etmeye çalışırlar. Onlara tedbir almanın korkaklık olmadığı, gerçek güçlünün dikkatli olan olduğu söylenmelidir.
Kapı eğitimi
* Kapıların kapı gözü ve zinciri olmalıdır. Bunların nasıl kullanılacağı çocuklara öğretilmelidir. Çocuklar evde anneleriyle beraberken bile, kapıyı yabancılara açmamaları gerektiğini bilmelidirler. Tabii ki yalnızken daha da dikkatli olmalıdırlar.
* Çocuklar, genç kızlar yalnızken tamirci, tüpçü gibi kişileri içeri almaları gerektiğinde, komşudan yardım istemeyi alışkanlık hâline getirmelidirler.
* Genç kız ve çocuklar, geç vakitte kendilerini evlerine getiren yakınlarından, içeri girene kadar beklemelerini rica etmelidirler. Bu zaten bir görgü kuralıdır.
İzin almak
Çocuk bir yere giderken kiminle gideceğini, yanlarında başka kimlerin olacağını, ne zaman döneceğini kendi sorgulayabilmen ve anne babasından izin istemelidir. Çocuğun mâkul isteklerine olumlu yaklaşarak, gizli davranışlarda bulunması önlenmelidir.
Kaybolma eğitimi
Çocuklara kayboldukları takdirde neler yapacağı öğretilmelidir. Bir müddet anne-babasını kaybettiği yerde beklemesi, dolaşmaması; daha sonra polisten veya dükkan sahiplerinden yardım istemesi tembihlenmelidir.
Anne babalar mutlaka
* Çocukların okula, oyuna, gezmeye gidiş geliş saatlerini bilmeli, zaman zaman denetlemelidir.
* Çocuklarının arkadaşlarını, ailelerini tanımalı; eğer arkadaşlarının evine gönderiyorlarsa, başka kimlerin de orada bulunduğunu bilmelidir.
* Bir erişkin ya da büyük bir çocuk, küçüklerle beraber olmak istiyorsa sebebini sorgulamalıdır.
* Çocuğa verilen hediyelerin nereden geldiğini sormalıdır.
* Çocukların bakıcıları veya kreş çalışanlarını iyi araştırmalıdır.
* Çocuğun okuduğu dergileri, kitapları, internette çocuğun dolaştığı web sayfalarını, kimlerle sohbet ettiğini kontrol etmelidir. Bilgisayarın salon gibi herkesin oturduğu bir yerde olması bu açıdan faydalıdır.