Makale

Konu: Gençlik ve önemi

Konu:
Gençlik ve önemi
Abdurrahman Akbaş
Müdür

I. Plan
a) Gençlik döneminin önemi
b) Gençliğin görev ve sorumlulukları
c) Gençliğin çeşitli sorunları ve ihtiyaçları
II. İşlenişi

Vaazın başında genel olarak, gençlik döneminin insan hayatının en önemli devresi ve nimet olduğu vurgulanır. Gençlik döneminin faydalı bir şekilde geçirilmesi için insanın büyük çaba harcaması gerektiği anlatılır. Daha sonra da gençlerin kendilerine, Yüce Allah’a ve anne ve babalarına, topluma karşı sorumluluklarının önemi ifade edilir. Özellikle gençlerin zararlı alışkanlıklardan kaçınmaları ve arkadaş seçiminde dikkatli olmaları anlatılır.

Gençlere model olması için Kur’an-ı Kerim’de yer alan peygamberlerin gençlik dönemi ile ashab-ı kehf ve Hz. Peygamber (s.a.s.) ile birlikte tevhit mücadelesinde canı, malı ile gayret eden ashap ve ülkemizde bilim ve sanat alanında yetişmiş, büyük başarılar elde etmiş ve örnek davranışlar sergileyenler anlatılır.

Ebeveynin ve eğiticilerin gençlerin psikolojilerine uygun ve hoşgörülü davranmaları, hayata karşı kaygılarını azaltmaları tavsiye edilmeli ve girişimcilik ruhlarını, umutlarını artırıcı konuşmalar yapmaları ve ibadet alışkanlığını sürdürmelerini teşvik etmeleri hususu da ifade edilmelidir. Gençlerin sorunlarına karşı, aile, öğretmenlere, işverenlere ve yöneticilerin işbirliği içerisinde olmalarına vurgu yapılarak vaaza son verilir.

III. Özet sunum
Gençlik dönemi; insan hayatının en önemli, en kritik ve en sorunlu dönemidir. Çünkü genç insan; fizyolojik, ruhsal, duygusal, eğitim ve öğretim, edep ve ahlak, kültür ve alışkanlık bakımından gelişim, değişim ve etkileşim sürecindedir. İnsan geleceğini bu dönemde kazanır, eğitimini bu dönemde alır, işine ve mesleğine bu dönemde sahip olur. Kimliğini, karakterini ve kişiliğini bu dönemde elde eder, iyi veya kötü alışkanlıkları, faydalı veya zararlı bilgileri bu dönemde edinir, yuvasını bu dönemde kurar. Disiplinli ve düzenli çalışma, anne-babaya, büyüklere ve çevreye saygı, hoşgörü, sabır ve yardımlaşma, gibi güzel erdemler bu dönemde kazanılır ve sonraki dönemlere taşınır.

Gençleri olumsuz yönde etkileyen faktörlerin başında zararlı alışkanlıklar gelir. Bunların en yaygın olanları; alkol, uyuşturucu, kumar, fuhuş ve sigaradır. Gençlerin madde bağımlılığının ağına düşmelerinde arkadaş etkisinin büyük olduğu unutulmamalıdır.

Gençlerin ibadet alışkanlığı kazanmaları ve cemaate devam etmeleri onları zararlı alışkanlıklardan ve günahlardan da uzaklaştırır. Zira ibadet Yüce Allah’a güven ve teslimiyeti artırır. Gençlerin hayata karşı gelecek kaygılarının ve psikolojik gerginliklerini azaltarak yarınlara umutla bakmalarına katkı sağlar. Bunun için de gençlik dönemlerinde yapılan ibadetlerin değeri Allah katında büyüktür.

IV. Konu ile ilgili bazı ayetler
Sonra o gün nimetlerden mutlaka sorulacaksınız. (Tekasür, 102/8.)

Evinde bulunduğu kadın (gönlünü ona kaptırıp) ondan arzuladığı şeyi elde etmek istedi ve kapıları kilitleyerek “Haydi gelsene!” dedi. O (Hz. Yusuf) ise, “Allah’a sığınırım, çünkü o (kocan) benim efendimdir, bana iyi baktı. Şüphesiz zalimler kurtuluşa eremezler.” dedi. (Yusuf, 12/23.)
“(Yahya dünyaya gelip büyüyünce onu peygamber yaptık ve kendisine) ‘Ey Yahya kitaba sımsıkı sarıl’ dedik. Biz ona daha çocuk iken hikmet ve katımızdan kalp yumuşaklığı ve ruh temizliği vermiştik. O, Allah’tan sakınan, anne babasına iyi davranan bir kimse idi. İsyancı bir zorba değildi.” (Meryem, 12- 15.)
Biz sana onların haberlerini gerçek olarak anlatıyoruz: Şüphesiz onlar Rablerine inanmış birkaç genç yiğitti. Biz de onların hidayetlerini artırmıştık. (Kehf, 18/13.)
Ey iman edenler! Şarap, kumar, dikili taşlar (putlar), fal ve şans okları birer şeytan işi pisliktir; bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz. (Maide, 5/90.)
Konu ile ilgili ayrıca şu ayetlere de bakılabilir: Al-i İmrân, 3/37; En’âm, 6/74-83-162; Meryem, 19/41-48; Şuarâ, 26/69-76; Sâffât, 37/88-102; Yusuf, 12/22-24; Tâhâ, 20/17-18; Kasas, 28/14-19; Meryem, 19/18; Hac, 22/5; Mümin, 40/67; Kehf, 18/13-21.

V. Konu ile ilgili bazı hadisler
İki nimet vardır ki insanlardan çoğu bu konuda aldanmıştır: Sağlık ve boş zaman (Tirmizî, Zühd, 1, V, 550.)
Ey gençler! Sizden evliliğe gücü yetenler evlensin. Çünkü evlilik gözü harama bakmaktan korur, tenasül uzvunu zinadan alıkoyar. Evlenmeye gücü yetmeyen kimseye oruç tutmasını tavsiye ederim. Çünkü orucun şehveti kıran bir gücü vardır. (Buhâri, 2-3. VI, 117; Ebû Dâvud, Nikâh, 1. II, 539.)
"Allah, yedi sınıf insanı hiçbir gölgenin bulunmadığı kıyamet gününde (arşının) gölgesinde gölgelendirecektir. (Bunlar, şu özelliğe sahip müminlerdir):
Adil yöneticiler, Rabbine ibadet ile yetişen gençler, kalbi mescitlere bağlı olanlar (yani namazlarını cemaatle camilerde kılanlar) Allah için birbirlerini seven, Allah için bir araya gelen ve Allah için ayrılan kimseler, asil ve güzel bir kadın kendisini arzu ettiği hâlde ’ben Allah’tan korkarım’ diyerek iltifat etmeyen kimseler, sağ elinin verdiğini sol eli bilmeyecek kadar gizli sadaka verenler, tenha yerlerde Allah’ı anıp gözyaşı dökebilenler.” (Buhârî, Ezan, 36.)

VI. Konu ile ilgili bazı hikmetli sözler
Ey genç;
İbret al zamaneden,
Sayılma talihsizlerden (Ferîduddin Attar)
İki şeyin elden gitmeden, değerini anlamak zordur: Biri sağlık, ötekide gençliktir. (Hz. Ali)
Gençlik tutulmaz elle, geçirme boş emelle. (Faruk Nafiz Çamlıbel)
Gençlikte günler kısa, yıllar uzun, yaşlılıkta ise, yıllar kısa, günler uzundur. (Panın)
Ey genç, ey toy kişi, her ne kadar, senin varlığının ırmağı, kendini sana, saf duru ve lekesiz gibi gösterirse de aldanma… Bir kimse, kendi deresini nasıl temizleyebilir? İnsanın bilgisi, ancak Allah’ın ilminden feyiz alınca yararlı olur. (Mevlana)

VII. Verilebilecek mesajlar
Gençlik, hayatın en kıymetli sermayesidir. Gençlik dönemini iyi yöneten ve yönlendirenler yaşlandıklarında hayatı huzurlu ve mutlu yaşarlar.
Gençlik milletlerin en değerli varlığı ve geleceğidir. İyi yetişmiş gençlik, iyi bir gelecektir.
Huzurlu aile ortamı, gençlerin bedenen, ruhen ve zihnen sağlıklı yetiştirilmelerini, gelecek kaygılarını aşmalarını sağlar.
Gençlerin hayata hazırlanmasında ebeveynlirin, öğretmenlerin büyük sorumluluğu vardır.
Anne-baba ve eğitimciler gençlere hoşgörülü davranmalı, onurlarını zedeleyecek tavırlarda bulunmamalıdırlar.
Gençler, Allah, peygamber ve insan sevgisi, hoşgörü, fedakârlık, sorumluluk gibi değerlerle yetiştirilmelidir.
İbadet bilinci ve alışkanlığı gençlerin nefislerine sahip olma ve kötü davranışlardan uzaklaşmalarını sağlar, hayatı disipline ederek huzur ve mutluluk verir.

VIII. Yararlanılabilecek diğer bazı kaynaklar
• Riyazü’s-Salihîn, Peygamber Efendimizden Hayat Ölçüleri, Hazırlayanlar: Prof. Dr. M. Yaşar Kandemir, Prof. Dr. İsmail L. Çakan, Doç Dr. Raşit Küçük, Erkam Yayınları, İstanbul 1997.
• Yıldırım Doğan, Alkol ve Uyuşturucu Madde Alışkanlığı, Gençlik ve Uyuşturucu Madde Alışkanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Konya 1983.
• Turgay Gündüz, Gençlik Dönemi ve Eğitim, İslam’ın Eğitim Anlayışı Çerçevesinde Gençlik Dönemi Din ve Ahlak Eğitimine Yeni Bir Bakış, Ensâr Neşriyat, İstanbul 2003.
• Hayati Hökelekli, Hz. Peygamberin Çocuk ve Gençlere Yaklaşımı, Hz. Peygamber ve Gençlik, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara.
• Nevzat Yüksel, Türkiye’de Gençlik Sorunları ve Çözüm Yolları, Bayrak, Yayınları, İstanbul 1994.