Makale

SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİ

SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİ
Muammer Ülker


KÜLTÜR Bakanlığı, Kütüphaneler Genel Müdürlüğü’ne bağlı bulunan Süleymaniye Kü-tüphanesi, Türk-İslâm âleminin en kıymetli eserlerini bünyesinde toplayan, yazma eserler bakımından dünyanın sayılı kütüphanelerinden birisidir.
Kanuni Sultan Süleyman’ın emri ile yapımına başlanan Süleymaniye Külliyesi, Mimar Sinan’ın ölmez eserleri arasında başta gelir. Yapımına 1549 yılında başlanmış, 1557 yılında da hizmete açılmıştır.
İkinci medrese si 1918’den bu yana kütüphane olarak kullanılmış, ilk medresesi ve Sıbyan Mektebi 1952 yılında kütüphaneye dahil edilmiştir. Tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla camilerde bulunan yazma eser koleksiyonları, yine bu tarihten itibaren kütüphaneye nak-ledilmeye başlanmıştır. Ayrıca, Anadolu’nun muhtelif il ve ilçelerinde bulunan yazma eserler, zaman zaman Süleymaniye Kütüphanesi koleksiyonuna ilave olarak gönderilmektedir. Kütüphanede bugün 109 adet vakıf koleksiyon bulunmaktadır ki bunlar, tesislerinden beri ta-şıdıkları isim ve kitap numaralarını muhafaza eden ayrı birer bölüm halindedir. Ayrıca Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver’in defterlerini ve dosyalarını havi koleksiyon, slayt ve renkli dialar koleksiyonu, eski klasik taş plak koleksiyonu, Ekrem Karadeniz’in klasik ve dinî musikimize ait nota defterleri koleksiyonu, Nuri Ar-lasez’in yazma, matbu ve yabancı dil bağış kitaplarından başka yazı-levha koleksiyonu, ayrıca kütüphaneye yeni giren kıymetli yazma ve matbu eserler içeren 17 adet koleksiyon bulunmaktadır. Yani satın almalar ve bağışlarla koleksiyonlar zenginleştirilmiş, Tercüman Gazetesi Kütüphanesi yazmaları satın alınarak, Süleymaniye Kütüphanesine kazandırılmıştır.
Süleymaniye Kütüphanesi’nde 1991 yılı sayımlarına göre toplam 113.068 kitap vardır. Yazma eserlerin toplamı Türkçe, Arapça ve Farsça olmak üzere 66 .117 dir. Basma eserlerin toplamı ise 46.351 dir.
Süleymaniye Kütüphanesi’nin yazma eserler bakımından oldukça zengin 5 bağlı yazma eser kütüphanesi (Atıf Efendi, Hacı Selim Ağa, Köprülü Nuruos-maniye, Ragıppaşa) ve iki çocuk kütüphanesi (Süleymaniye ve Ragıppaşa Çocuk Kütüphanesi) bulunmaktadır.
Bir ihtisas ve araştırma kütüphanesi olan Süleymaniye Kütüphanesi, uluslararası kurslar ve seminerler düzenleyerek, yurtiçi ve yurtdışına eleman da yetiştirmekte ve bütün ilim âleminden müracaat sahiplerine enformasyon hizmeti de vermektedir.
Türkiye’deki yazmaların kataloğunu hazırlamakta olan Türkiye Yazmaları Toplu Kataloğu Merkezi (TUYATOK), İstanbul Bürosu 1979 yılında Süleymaniye Kütüphanesinde hizmete girmiştir. Bugüne kadar Adana, Antalya, Amasya, Adıyaman, İstanbul ve Ankara il ve ilçelerindeki birçok yazma eserlerin kataloğu, fasiküller halinde basılmış ve halen devam etmektedir.
Kütüphanenin diğer bölümlerinden biri olan cilt, kitap onarımı ve hastalıkları servisi: 1962 yılında kurulan Patoloji ve Cilt Servisinde, sadece Süleymaniye Kütüphanesinin değil, Türkiye’deki diğer kütüphanelerde bulunan, tamire muhtaç, özellikle çeşitli kitap kurtları tara-fından harap hale gelmiş, nemin ve çeşitli faktörlerin etkisiyle dağılmış ve kırılmış eserlerin yaprakları ve ciltleri, büyük bir itina ile onarılmaktadır. Türkiye’deki bütün kütüphane ve arşivlerdeki elyazması kitap ve dokümanların korunması için kurulacak olan Patoloji Araştırma Merkezi ve Restorasyan Merkezi, kütüphanemizle irtibatlı olarak kurulacak ve hizmet verecektir.
Kütüphanede yerli ve yabancı okuyuculara mikrofilm ve fotokopi hizmeti verilmekte, mikrofilmler, isteyen okuyuculara tabedilmiş olarak da sunulmaktadır.
Süleymaniye Kütüphanesi, bütçe imkanları doğrultusunda, yurt sathındaki bütün elyazmalarının mikrofilm arşivine alınması işlemine başlamış ve bütün dünya ilim âlemi için çok önemli olan bu göreve devam etmektedir.
Süleymaniye Kütüphanesi, içinde bulunduğumuz bilgi çağında, ecdadımızdan günümüze kadar gelmiş ata yadigarı her konuda yazılmış elyazması ve matbu eserleri (tezhipli, minyatürlü) yaymak, bilgilerini insanlara en kısa zamanda, çabuk ve kolay ulaştırmanın yollarından biri olan, bilgisayar teknolojisiyle de okuyucularının hizmetindedir.
Kütüphanenin bilgisayar bölümünde yazılımı, Yıldız Üniversitesi Bilgisayar Mü-hendisliği Bölümü Başkanı Prof. M. Yahya Karslıgil yönetiminde hazırlanan özel bir program bulunmaktadır. Bu programın bilgi girişi Süleymaniye Kütüphanesince yürütülmektedir. Ve bugüne kadar 35.000’i aşkın yazma eserin bilgi girişi yapılmıştır. Halen devam eden bu proje tamamlandığında, yerli ve yabancı okuyucuların istifadesine sunulacaktır. Bir eser için 55 bilgi girme mümkün olabilen (2627 karakter) bu programın bilgi arama kaynakları çeşitlidir. Bunun için eserin herhangi bir bilgisini bilmek, veriye ulaşmak için yeterlidir. İkili arama ve alfabetik sıralama da, bilgi arama kaynaklarındandır. Ayrıca, programı Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Hocalarından Prof. Dr. M. Saim Yeprem, bilgi girişi de, geçtiğimiz yıllarda kütüphanemizin kitap adı kataloglarından fotokopi çekilerek elde ettikleri bilgileri programa yükleyen Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi tarafından gerçekleştirilen kütüphane programında, Süleymaniye ve bağlı bulunduğu kütüphanelerinin kitaplarından başka İstanbul ve İzmir İlahiyat Fakültesi, Ruhi Fığlalı, İslâm Ansiklopedisi, istanbul Üniversitesi Merkez, Şarkiyat, İstanbul Üniversitesi İslâm Araştırmaları, Beyazıt, İstanbul Belediye, Iraca, Topkapı ve Ansiklopedi Kütüphanelerinin toplam 275.235 adet eseri, çağdaş bir sistemle aranabilmek-te ve bilgiler istenildiğinde, yazıcıdan da doküman olarak verilmektedir.
Süleymaniye Kütüphanesi ile, Beyazıt Devlet Kütüphanesi arasında kurulan Data hattı sayesinde, Beyazıt Devlet Kütüphanesinin yeni eserleri bulunabilmekte, önümüzdeki aylarda da Süleymaniye Kütüphanesinin kitap kayıtları, Beyazıt Devlet Kütüphanesince de aranıp bulunabilecektir.
Bu sistemin uluslararası sistemlere bağlanması da mümkün olabilecektir.
Süleymaniye Kütüphanesi, uluslararası büyük değere sahip, dünyadaki en büyük İslâmî eserler koleksiyonlarına sahiptir.