Makale

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA BESLENME

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA
BESLENME

Dr. Filiz Koç

Çocukluk çağında beslenme, sağlıklı zekâ ve beden gelişimini sağlayan ana faktörlerden biridir. Dünya çapında beslenme problemi sıkça görülmektedir. Sosyoekonomik düzeyi düşük kesimlerde görülen yetersiz beslenme problemi kadar, ekonomik refaha sahip kesimlerde aşırı ve yanlış beslenme görülmektedir. Pratikte beslenme kontrolü tüm kronik hastalıkların tedavisinin temelidir, örneğin anne karnında ve doğum sonrası bebek beslenmesi erişkin dönemde oluşacak kalp-damar hastalıkları, şeker hastalığının oluşma riskini belirler. Bebek beslenmesinde süt zengin bir enerji, protein, mineral kaynağıdır. Yaşamın ilk aylarında da tek tercihtir. Okul öncesi çocuklarda enerji, protein ve kalsiyum ihtiyacının esas kaynağıdır. Bebekler için anne sütü ilk tercih olmalıdır. Anne sütü alamayan bebeklerde formül sütler ikinci olarak tercih edilir. Formül sütler, anne sütüne yaklaşık olarak uyarlanmıştır. İnek sütü yüksek mineral içeriğine ve farklı protein yoğunluna sahiptir, bu nedenle uyarlanmadan 6 ayın altındaki bebeklere verilmemelidir. Ekonomik düzeyi uygun ailelerde mümkünse 1 yaşına kadar hiç verilmemelidir. 1 yaşın üstünde çocuklar da kural olarak tam yağlı inek sütü içmelidir.
4-6 aydan sonra bebeklere meyve-sebze püreleri ve tahıllar başlanır, her başlanan besin küçük miktarlarda başlanır, bebeğin hoşlanmadığı besinde ısrar edilmeyip, değiştirilir, daha sonra tekrar denenir. Karışık beslenmeye geçince yeterli sebze meyvesini alan bebeklerde vitamin desteği de çok gerekli değildir. Ancak beslenmeye eklenmesinin zararı da olmaz. Katı besinleri çiğneme fonksiyonu 6 ayda başladığı için, daha önce denenmemelidir. 1 yaşına gelen çocuğun beslenmesinde üç ana öğünün yanısıra kuşluk, öğleden sonra ve yatarken aldığı ara öğünlerle toplam 6 öğünü olmalıdır. Günlük aldığı süt ve süt ürünlerinin miktarı da 500-750 mİ olmalıdır. 1 yaşından itibaren bebekler herşeyi yiyebiliyor olmalıdır.
Küçük çocuk ve okul öncesi dönemde geleneksel ev yemekleri, mevsim sebzelerinin yerine hazır abur-cuburların almamasına dikkat edilmelidir. Hazır besinlere katılan tatlandırıcı, renklendirici ve koruyucu maddeler besin allerjilerini tetikleyebilmektedir. Çocukların başlıca besin ihtiyaçları büyüme göstergesi olan yeni doku yapımı için gerekli protein, muazzam enerji ihtiyaçları için de yağ ve karbonhidrattır. Protein ihtiyacı et, süt, yumurta, tahıl ve bakliyattan sağlanır, çocukların protein ve enerji ihtiyaçları erişkinlere göre çok fazladır. Ancak çocukluk çağında görülen şişmanlık, diş çürükleri ve kabızlık da yanlış ve aşırı beslenmenin sonuçlarıdır. Toplumda gittikçe yaygınlaşan fast food 1 alışkanlığından çocuklarımızın da etkilenmesi bu sonuçlara sebep olmaktadır.
Okul dönemi ve bulûğ çağında da çocuğun artmış enerji ve protein ihtiyacı devam eder. Ancak bulûğ çağının sonunda erişkinlerin düzeyine iner, bu dönemde yeterli süt ve süt ürünlerinin alınması kemik gelişimi ve büyüme için çok önemlidir. Çocukların çok sevdiği gazlı içeceklerin besin değeri ise hiç yok ya da çok azdır. Kalsiyumun kemiklere yerleşmesini engellediği gibi diş çürüklerine de yol açmaktadır. Gazlı içeceklerin çok tüketildiği gelişmiş toplumlarda yapılan araştırmalarda da çocukluk yaş kırıklarının arttığı tespit edilmiştir.
Çocuklara geleneksel ev yemekleri, mevsim sebze ve meyvelerinden yemeyi sevdirerek dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmak sağlıklı nesiller oluşmasının temel taşıdır.