Makale

BİLİM ADAMLARI KIBRIS'TA BULUŞTULAR

BİLİM ADAMLARI KIBRIS’TA BULUŞTULAR

DR. ALİ YAKICI


Folklor Araştırmaları Kurumu, uluslararası nitelikte düzenli olarak yaptığı seminerlerin altıncısını Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gerçekleştirmiştir. 1993 yılının Ahmet Yesevi yılı olarak kabul edilmesi sebebiyle Ahmet Yesevi adına düzenlenen bu seminer, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı ile Folklor Araştırmaları Kurumu’nun ortak çalışmaları, maddi ve manevi destekleri sonucu gerçekleşmiştir.
7-10 Mayıs 1993 tarihinde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Lefkoşa şehrinde yapılan seminere, yurt içinden ve yurt dışından çok sayıda bilim adamı ve araştırmacı katılmıştır. 4 gün ve 8 oturumda tamamlanan seminerde toplam 52 bildiri sunulmuştur.
"6. Uluslararası Ahmet Yesevi ve Türk Halk Edebiyatı Seminerinin açılışını, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim ve Kültür Bakanı Eşber SERAKINCI ile, Folklor Araştırmaları Kurumu Genel Başkanı Dr. İrfan Ünver NAS-RATTINOĞLU yapmıştır. Her iki konuşmacı da Ahmet Yesevi adına yapılan bu güzel ve anlamlı toplantının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti topraklarında gerçekleştirilmesinin önemi üzerinde durmuşlardır.
Protokol konuşmaları ise Konya Selçuk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Halil CİN, Başbakanlık Başdanışmanı, Kültür eski Bakanı Namık Kemal Zeybek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanı Derviş EROGLU ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf DENKTAŞ tarafından yapılmıştır. Rauf DENKTAŞ, Ahmet Yesevj’yle ilgili bir toplantının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yapılmasından duyduğu memnuniyeti ifade etmiş, Kıbrıs Türklerinin haklı davasını anlatmış, insan hakları savunucularının Türklük karşısında nedense birden insanı ve insan haklarını unuttuklarını hatırlatmış, bu mücadeledeki haklılıklarını bir kez daha ifade etmiştir.
Bu arada, Folklor Araştırmaları Kurumu’nun şeref üyeliğine seçilen bazı kişilere plâket ve berat verilmiştir. Plâket ve berat alan kişiler şunlardır: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Milli Eğitim ve Kültür Bakanı Eşber SERAKINCI, Romanya’dan Prof. Dr. Enver MAHMUT, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Harid FEDAİ, Polonya’dan Doç. Dr. Danuta CHMİELOVVSKA, Slovakya’dan Dr. Xenla CELNAROVA.
Seminer’in 1. oturumunda ilk konuşma Türkiye’den Prof. Dr. ibrahim Agâh ÇUBUKÇU tarafından yapılmıştır. ÇUBUKÇU konuşmasında Ahmet Yesevi’nin düşüncesi üzerinde durmuştur, italya’dan Ord. Prof. Dr. Anna MASALLA, Ahmet Yesevi ile eski italyan mistiği arasındaki paralelliği işlemiştir. Türkiye’den
Prof. Dr. Utkan KOCATÜRK, Aşık Veysel’le yaptığı bir konuşmayı anlatmıştır.
2. Oturum’un ilk konuşmasını Türkiye’den Dr. Mehmet ÖNDER yapmıştır. Önder, Ahmet Yesevi’den Yunus Emre’ye Türk kültür ve tasavvuf örgüsünü işlemiştir. Prof. Dr. Abdurrahman GÜZEL, Ahmet Yesevi’nin "Fakirname" adlı eseri üzerinde durmuş, eserin özellikleri ve Türk kültürü içindeki yerinden söz etmiştir. Romanya’dan Luminita MUNTEANU, Ahmet Yesevi’de mistik ölüm meselesini, Pakistan’dan Dr. N.Ahmet ASAR, Ahmet Yesevi ile Pakistan’ın ünlü mütefekkir ve şairi Muhammed ikbal arasındaki kültürel münasebeti, Polonya’dan Doç. Dr. Danuta CHMİELOVVSKA, Ahmet Yesevi’nin Polonya’daki tanınış biçimi ve Leh kültürü içindeki yerini, Almanya’dan Çağatay KOÇAR, bağımsızlık öncesi Türkistan Cumhuriyetlerinde Ahmet Yesevi’nin yeri ve önemini, Çin Halk Cumhuriyeti’nden Doç. Dr. Erkin MET Hoca, Ahmet Yesevi’nin hikmetlerini, Dr. Tahir Kutsi MA-KAL, Ahmet Yesevi’nin şiirlerindeki halk kültürü motiflerini anlatmışlardır.
3. Oturum Amerika Birleşik Devletleri’nden katılan Prof. Dr. ilhan BAŞGÖZ’ün konuşmasıyla başlamıştır. Başgöz konuşmasında, Türk atasözlerinin sosyal değişimi üzerinde durmuştur. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Harid FEDAİ, Edirneli Hakkı Baba, Kazakistan’dan Prof. Dr. Nurcemal ORALBAYEVA, Kazak akındarının atışmaları, Yahya AKENGİN, Türk halk şiirinin yeni Türk şiirine etkileri, Atanur MERİÇ, halk şairlerinde somut güzellik kavramı, Yrd. Doç. Dr. M.Öcal OĞUZ, halk şiirinde tür ve şekil meselesi, Yrd. Doç. Dr. Doğan KAYA, Türk halk şiirinde ölüm sonrası dilekler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Mustafa GÖKÇEOĞLU, Dervişname adlı bir cönk, Mehmet YARDIMCI, Hekimhanlı âşıklar ve Ahmet Yesevi çizgisinin usta âşığı Esiri ve Dr. Ali YAKICI, âşık tarzı Türk şiirinde destan türünün tasnifi meselesi üzerindeki konuşmalarını yapmışlardır.
DİYANET AYLIK DERGİ / TEMMUZ 1993
4. Oturum’un ilk konuşması Prof. Dr. Sadık Kemal TLiRAL tarafından yapılmıştır. Tural konuşmasında "ozan" kelimesi ve kullanıldığı alanlar üzerinde bilgi vermiştir. 4. Oturum’un diğer konuşmalarında ise; Yugoslavya- Kosova’dan Prof. Dr. Nimetullah HAFIZ, Yugoslavya’da âşıklar geleneği, Slovakya’dan Xenia CELNAROVA, âşık ve ozan terimleri, Prof. Dr. Tun-cer GÜLENSOY, Anadolu’da yaşayan beyböğrek (Kam Püre Oğlu Bamsı Beyrek) hikâyeleri ve yeni tespit edilen kozan varyantı, Tataristan’dan Prof. Dr. Ferit HAKİMCAN, Kazan Tatarları halk edebiyatında rivayet janrı, Romanya’dan Prof. Dr. Enver MAHMUT, Türk Boyları destanlarında başlıca devreler ve benzerlikler, Doç. Dr. Ali Berat ALPTEKİN, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı’nın Anadolu efsanelerindeki izleri, Aydın OY, doğuran dağlar, M. Sabri KOZ- Horasan erenlerinden Koyun Baba ve velayetnamesi, Dr. Ali TORUN, fütüvvetnâmelere muhtelif sebeplerle geçmiş efsaneler ve bunların tasnifi hakkında bilgi vermişlerdir.
5. Oturum’un ilk konuşması Türkiye’den Prof. Dr. Saim SAKAOĞLU’ya aittir. Sakaoğlu, Kıbrıs ve Anadolu Türklerinin efsaneleri arasındaki ortaklıklar üzerine bir konuşma yapmıştır. Daha sonra Makedonya’dan Dr. Sevim PİLİÇKOVA, Makedonya Türk halk geleneğinde Köroğlu’nun izleri ve ona ait eserlerin estetik yönleri, Tuva Cumhuriyeti’nden Doç. Dr. Dorju ÇURGOYOOL, Tuvaların kahramanlık destanları ve anlatma gelenekleri, Nevin KÖSE, Kızıl Gülüm Destanı, Dr. Metin ERGUN, Hakas hayaları ve haycılık sanatı, Yrd. Doç. Dr. Sultan TULU, halk hikayelerinde Tasavvuf Edebiyatı’nın izleri ve hak âşıkı terimi, Dr. İsmet ÇETİN, hikaye geleneğimiz içinde Hazreti Ali cenkleri, Azerbaycan’dan Prof. Dr. Samir KAZIMOGLU, Azerbaycan ve Kıbrıs halk edebiyatının oh-şar ya da farklı yönleri, Yakutistan’dan Doç. Dr. Yuri VASİLYEV, Yakutların ilk ve en önemli folklorcusu Uvarovski ve Dr. Nazan KIRIMHAN Kıbrıs masallarıyla Anadolu masalları arasındaki ortak motifler üzerinde konuşmuşlardır.
6. Oturum’da ilk konuşma Türkiye’den Taciser ONUK tarafından yapılmıştır. Prof. Dr. Onuk, Türk halk edebiyatında Anadolu oyaları üzerinde konuşmuş, bununla ilgili Lefkoşa Atatürk Kültür Merke-zi’nde bir de sergi açmıştır. Oturumun diğer konuşmacılarından Bosna-Hersekten Prof. Dr. Ferit MU-HİÇ, sözlü halk edebiyatında islâmiyet’in önemi ve etkisi, Japonya’dan Mitsuko KOJİMA, Türk ve Japon masallarındaki süper natürel varlıklar, Özbekistan’dan Prof. Dr. Iristay KUÇKARTAYEV, Özbek halk masallarındaki geleneksel tiplerden kurt motifi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Mahmut Islâ-moğlu da Kıbrıs-Kerkük-Kosova’dan bilmece ve tekerlemeler üzerindeki görüşlerini belirtmişlerdir.
7. Oturum’un ilk tebliğini Azerbaycan’dan Doç. Dr. Rahile ŞÜ-KUROVA sunmuştur. Şükürova, bayatılar ve manilerin ortak özeliklerini anlatmıştır. Bu oturumda ayrıca, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Erdoğan SARAÇOĞLU, Anadolu manilerinin Kıbrıs’taki varyantları, yine aynı ülkeden Oğuz YORGANCIOĞLU, manilerdeki Kıbrıs Türk hayatından izler, Türkiye’den Doç. Dr. Nevin GÜNGÖR de Türk atasözleri ve deyimlerinde yansıyan devlet anlayışı üzerine bazı sosyolojik değerlendirmeler hususunda bilgi vermiştir.
Son oturumda Prof. Dr. Saim Sakaoğlu, 6. Uluslararası Ahmet Yesevi ve Türk Halk Edebiyatı Semine-ri’nin bir değerlendirmesini yapmıştır. Kapanış konuşmaları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim ve Kültür Bakanı Eşber SERAKINCI ile, Folklor Araştırmaları Kurumu Genel Başkanı Dr. İrfan Ün-ver Nasrettinoğlu tarafından yapılmıştır.
Bu arada seminer üyeleri, Lefkoşa’dan Girne’ye, Magosa ve Maraştan Gü-zelyurt ve Lefke’ye kadar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti topraklarını gezme ve tanıma imkanı bulmuşlardır. Üyeler ayrıca, toplu olarak aldıkları bir kararla Cumhurbaşkanı Rauf DENKTAŞ’ın haklı davasında sonuna kadar desteklenmesini istemişlerdir.