Makale

Din Eğitimi Açısından Yaz kur'an Kurslarının Önemi

Din Eğitimi Açısından
Yaz Kur’an Kurslarının Önemi
Salih Aybey İl Müftülüğü Murakıbı / Aydın

Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla kasıtlı olarak istenilen yönde -eğitimin amacına uygun- değişme meydana getirme süreci; (Ertürk, Selahattin, Eğitimde Program Geliştirme, Meteksan A.Ş. Ankara 1997, s. 12.) din eğitimi ise, ferdin çeşitli terbiye edici vasıtalarla ruhen ve manen geliştirilmek suretiyle Allah’ın emirlerine itaat edecek hâle getirilmesi ve bununla ilgili bilgileri öğrenmesi ve özümsemesi (Yavuz, Kerim, Günümüzde Din Eğitimi, Ç. Ü. İlahiyat Fak. Yay., 1998, s. 52.) olarak tanımlanabilir.
İnsanın dünya ve ahiret mutluluğunu amaçlayan din, her çevreden bireylerin ilgilerini çeken bir olgu olma eğilimi göstermektedir. Bu bağlamda dinin; insan, cemiyet ve kültür bakımından en başta gelen esasları öğrettiği doğru bir şekilde tespit edilirse, yetişmekte olan genç nesillere din eğitimi vermenin zarureti açıkça görülür. Zaten din eğitiminin amacı da, bireyi Allah’a, O’nun peygamberlerine yönelik inanç, ibadet ve ahlak değerleri içinde yetiştirirken, bireyin Allah ile, kendisiyle ve çevresiyle uyum içinde olmasını sağlamaktır. (Bilgin, Beyza, Din Eğitiminin Genel Eğitimdeki Yeri, A.Ü.İ.F. Dergisi, XXIV, 1981, s. 474.)
Hz. Peygamber ile başlayan din eğitimi ve öğretimine, İslam toplumlarında eğitim ve öğretimin her kademesinde, düzenli veya düzensiz, örgün veya yaygın, hemen hemen bütün eğitim ve öğretim müesseselerinde ağırlıklı olarak yer verilmiştir.
Diğer İslam toplumlarında olduğu gibi ülkemizde de hemen hemen her dönemde din eğitimi ve öğretimine büyük bir önem verilmiş ve bunun gerçekleştirilmesi için maddi ve manevi her türlü gayret gösterilmiştir. Yaz Kur’an kursları da son dönemlerde bu amaçla ortaya çıkan en önemli yaygın din eğitimi kurumudur.
İsteğe bağlı din eğitimi ihtiyacını, planlı ve programlı olarak karşılamayı amaç edinen yaz Kur’an kursları, toplumumuzun her kesimine din eğitim ve öğretimini götürebileceğimiz en yaygın yapılanmadır. Temel din eğitiminin verildiği ve verilebileceği, insanların Kur’an-ı Kerim’i ellerine ilk aldıkları ve milyonlarca öğrencinin sadece dini öğrenmek amacıyla aynı anda bir araya geldiği önemli bir eğitim-öğretim kurumudur.
Günümüzde, Kur’an-ı Kerim ve dinî bilgilerin öğretildiği önemli mekânlardan olan yaz Kur’an kursları, isminden de anlaşılacağı gibi yaz aylarında Kur’an-ı Kerim’i ve mealini öğrenebilmek, dinî bilgilerini geliştirebilmek amacıyla iki aylık bir dönemde camiler, Kur’an kursları ve belirlenen diğer mekânlarda açılan kurslardır.
Gençlerimizin din konusundaki ihtiyacını, hurafelerden uzak bir şekilde karşılamayı amaç edinen Diyanet İşleri Başkanlığımız, okular tatile girdikten sonra yaz Kur’an kursları açmakta ve çocuklarımızın anlayabileceği tarzda eserler hazırlayarak onların dinî eğitimini en güzel şekilde almalarına zemin hazırlamaktadır.
Buradan hareketle, yaz Kur’an kursları, Kur’an öğretimi ve din eğitimi alanındaki önemli bir boşluğu doldurmaktadır diyebiliriz. Şöyle ki; yaz Kur’an kursları örgün eğitim sürecinde bulunan gençlerin dinin temel bilgilerini öğrendikleri önemli eğitim öğretim merkezleridir. Bu kurslar vasıtasıyla öğretim süreci içinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri ile genel dinî bilgiler kazanan gençler, kendi dinleri olan İslam’ın temel inanç prensipleri, uygulanması gereken ibadetler ve toplumsal hayatın içinde dinle iç içe geçmiş olan ahlaki prensipler hakkında bilgi sahibi olmaktadırlar. Yine, dinî yükümlülüklerini yerine getirebilmek için gerekli dua ve sureleri ezberlemekte, Hz. Muhammed’in örnek hayatından davranış modelleri çıkarmaktadırlar. Ayrıca bu kurslara katılanlar, özellikle ve ağırlıklı olarak Kur’an-ı Kerim’i yüzünden okumayı öğrenmekte, onu mealiyle birlikte okuma alışkanlığı da kazanmaktadırlar.
Yine bu kurslar, din eğitimi çevresinin önemli bileşenlerinden olan cami ile yetişmekte olan genç neslin ilişki kurmasında önemli roller üstlenmektedir. Öte yandan, gençlerin hayatlarını anlamlandırma süreçlerinde karşılaştıkları sorunların çözümünde kendilerine destek sağlayacak bilişsel, duyuşsal ve psiko motor (beceri) davranışlar kazanmalarına da önemli katkılar sağlamaktadır.
Diğer taraftan yaz Kur’an kursları, çocuğun hem dünya hem de ahiret mutluluğunu hedef alan terbiye ocaklarıdır. Zira ilköğretim beşinci sınıf üzerindeki çocukların din eğitimi almak için yaz kurslarına devam ettiği dönem, kötü arkadaş edinme, sigara vb. kullanmaya başlanması açısından hassas bir dönemdir. Bu dönemde öğrencilerin yaz kurslarına katılıp, iyi bir arkadaşlık ortamında Kur’an ve dinî bilgiler öğrenmekle meşgul olması, İslam ahlakını çocukluğun bu döneminde yaşamaya çalışması, onu hem bu hassas dönemde hem de hayatın ileriki yıllarında olumsuz alışkanlıklardan alıkoyacaktır.
Cami ve Kur’an kurslarında yaz aylarında düzenlenen kursların önemli bir sosyal hizmet olduğunu söylemek de mümkündür. Değişik okul ve aile çevresinden gelen çocuklar, cami ortamında “Kur’an ve dinî bilgiler öğrenme” amacı etrafında birbirleriyle kaynaşmakta, gençliğin erken döneminde birlik ve beraberlik örnekleri sergilemektedir. (Yılmaz, Hüseyin, “Yaygın Din Eğitimi ve Toplumsal Barış” C. Ü. İlahiyat Fak. Dergisi, Cilt 5, S. 2, Sivas 2001, s. 344.)
Burada şunu da ifade etmek gerekir ki, yaz Kur’an kurslarında Kur’an okuma ve temel dinî bilgiler eğitimi alan çocukların çoğu, daha sonradan yaygın ve örgün eğitim içinde bir daha Kur’an eğitimi alamadıklarını da düşünecek olursak bu, yaz Kur’an kurslarının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu sebeple yaz Kur’an kursları, bundan sonraki hayatlarında yeterli düzeyde din eğitimi alamayacaklar için asgari derecede dinî bilgiler öğrenebilecekleri önemli yerlerden biridir.
Bununla birlikte, ilköğretim okullarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi haftada iki saat, liselerde ise haftada bir saat okutulmaktadır. Buradan hareketle, ilköğretim okullarında bir eğitim öğretim yılı içinde toplam yetmiş iki saat, liselerde otuz altı saat din dersi yapıldığı görülmektedir. Oysa bir yaz kursunda ise günde üç saat, haftada beş gün hesapladığımızda dokuz haftada toplam 135 saat ders yapılmaktadır. Bu da ilköğretimlerdeki ders saatinin yaklaşık bir katı fazla, liselerden ise üç katı fazla ders görüldüğünü ortaya koymaktadır. Örgün eğitimde okutulan din derslerinde Kur’an kıraatı dersi olmadığını da düşündüğümüzde, yaz Kur’an kurslarının din eğitimi açısından önemi daha iyi anlaşılacaktır.
Diğer taraftan, bu kurslarımızda millî birlik ve beraberliğimizin korunabilmesi için vazgeçilmez değerlerimiz; vatan ve bayrak sevgisi, şehitlik ve gazilik, ana baba sevgisi gibi en hassas konular da çocuklarımıza verilmektedir.
Yaz Kur’an kursları dinî eğitimin yanında önemli bir toplumsal görev de ifa etmektedir. Yaz kurslarına toplumun zengin-fakir her kesiminden çocukların katılmasından dolayı, zengin- fakir arasındaki iletişim kopukluğunu azaltmakta ve en azından çocukların birbirine yabancı olarak büyümeleri engellenmiş olmaktadır. Bu ise sosyal barış açısından çok mühim bir husustur.
Sadece 2009 yılında açılan 67.717 yaz Kur’an kursunda 1.881.637 (Kaynak: www.diyanet.gov.tr.) öğrencinin dinî ve ahlaki bilgiler aldıklarını, namaz dualarını ezberlediklerini ve Kur’an okumayı öğrendiklerini de düşünürsek, bu kursların din eğitimi açısından ne kadar önem teşkil ettiğini görebiliriz. Her yıl yaz Kur’an kurslarına gelen iki milyona yakın öğrenci Kur’an öğretiminin yanında, dinî ve toplumsal değerlere hürmeti ve bağlılığı, akranları ve yetişkinlerle birlikte hayatı paylaşmayı, büyüklerin tecrübelerinden faydalanmayı, küçük ve büyük arasındaki hiyerarşik yapının işleyişini, saygıyı, sevgiyi, yardımlaşmayı, temizliği, birlikte hareket etmeyi öğrenmektedir. Yapılan araştırmalara göre öğrencilerin pek çoğunun da kendiliğinden ve isteyerek Yaz Kur’an Kurslarına gelmiş olması büyük bir avantajdır ve bu avantajdan din eğitimi açısından en uygun şekilde yararlanılmalıdır.
Bütün bunlar da gösteriyor ki, din eğitimi ve öğretimi yaz Kur’an kurslarından bağımsız düşünülemez. Ülkemizde ilköğretim 4. sınıfa kadar çocuklarımıza din eğitimi veren bir örgün eğitim kurumu bulunmamaktadır. Bu açıdan baktığımızda da yaz Kur’an kurslarına ne denli ihtiyacımız olduğu ve bu kursların ne kadar önemli bir yere sahip olduğu ortadadır.
Buradan hareketle, yaz Kur’an kurslarında gerçekleştirilen din eğitimi ve öğretiminin istenilen düzeyde yerine getirilmesi, hayatı boyunca çocuğun sağlam ve kalıcı bir din eğitimi almasına yardımcı olacaktır. Bu sebeple günümüzde, yaz aylarında cami ve diğer mekânlarda düzenlenen yaz Kur’an kursları din eğitimi alanındaki önemli bir boşluğu doldurmuş ve yaygın din eğitiminin en önemli kanallarından biri hâline gelmiştir.