Makale

YAŞLILIK

YAŞLILIK

Cüneyt KAVŞUT
Batman İl Müftüsü

Fizyolojik yönden insanın ömrü dört devreye ayrılır:
1- Büyüme Devresi; 30 yaşına kadar sürer.
2- Durgunluk Devresi ki buna olgunluk devresi de denir; 40 yaşına kadar sürer.
3- Hafif Çökme Devresi; 60 yaşma kadar sürer.
4- Hızlı ve Tam Çökme Devresi; 60 yaşından ömrün sonuna kadar devam eder.
Birinci büyüme devresini ise 15 yaşına kadar çocukluk ve 30 yaşına kadar gençlik devri diye ikiye ayırmamız mümkündür. İnsanoğlunda 40 yaşından itibaren vücuttaki enerji azalır, nemlilik oranının dengesi bozulur ve git gide kuvvet eriyişi devam eder ve nihayet bir gün enerji sona erer. İşte ölüm buna denir.
İhtiyarlık Cenab-ı Allah’ın fıtrî bir ve insan ömür ağacının son şe- ’ . Her fani varlıkta olduğu gibi insan için de dünyadaki yolculuğun son durağı mesabesindedir. İhtiyarlık hali kainattaki binlerce delil gibi yeniden va- açık bir remzi ve delilidir. Zira, kainattaki herşey değişken ve fanidir. Ancak insanoğlunda ebede uzanan ve ahiret âlemini iktiza eden bir beka arzusu vardır. İşte insanoğlu yaşlansa, vücudu yıpransa bu beka arzu- i yanıp tutuş- ır. Ahirete olmadığı taktirde bu dönemde insanı ölüm korkusu sarar, dünya ve dünya malına Karşı daha fazfa" sarılım ~ve hırs duygusu kendisini gösterir. Kişi böylelikle arzu ve emellerini bu dünyada güya tatmin etmeğe çalışır. Bu konuya dair bir Hadis-i Şerifte Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurur:
“Ademoğlu ihtiyarlar, fakat şu iki şey onunla beraber gençleşir kalır; dünya hırsı ve uzun yaşama duygusu”. (t)
Aslında insan ihtiyarlayınca diğer kuvvet ve hisler gibi dünya hırsı ve uzun yaşama düşüncesinde de bir gerileme gerekirken belki ölüm korkusu veya zafiyetinden ya da ebedi’ saadeti düşünmemekten dolayı bu iki duygu artmaktadır.
Tabii bu ölüm korkusu ve dünya hırsı herkes için söz konusu değildir. İnsanlar ve ahireti düşünenler için ğ ölüm; lahutî âleme doğru M bir uçmak, ruhun kafesten kurtulup azad oluşu ve bir nevi dünya meşakkatlerinden bir terhis hükmündedir .İşte ihtiyarlık bu vus- jsj lat durumunun son basamağıdır. ’
Bu sebepten gerçek inanan kişilerde korku yerine aşk, heyecan, reca duygu- ’ su artar. İmam Gazali (r.a.) “İnsanda gençlik devresinde korku, yaşlılık döneminde de umut duygusu ağırlıklı olmalıdır.” diyerek korku ve reca dengesini bu şekilde izah etmektedir.
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri Marifet- name adlı kitabının I. bölümünde ihtiyarlığın durumunu ve ölüm sebebiyle ruhun selamete eriştiğini bildirerek şöyle der; “Ölümün değerini bilmeyen, uzun ömürlü ve ihtiyar olmasını diler. Halbuki ihtiyarlık şiddetli bir hastalık ve uzun süren bir hapishane hayatıdır. Elim bir azap. büyük bir bela, alçak bir emeldir, j Ölüm, ruhu bedenin bu zahmetinden yaşlılığın eziyetinden kurtarır, ebedî hayata, doğruların, faziletlerin bulunduğu yere götürür ve ona kemalin, olgunluğun lezzetini verip huzura kavuşturur; binaenaleyh ölüm yok olmak değildir. Ruhun bedenden ayrılmasıdır.”
Evet, yaşlılık yukarıda da söylendiği üzere insanoğlunun fizyolojik yönden vazgeçilmez bir dönemini teşkil etmektedir. Belki insanların çoğu bu dönemi sevmez veya sevimsiz görür, ancak yaşlılık da ölüm gibi İlahî bir kanundur ve insan ömrü kifayet ettiğinde bu merhaleden geçecektir. Tarihte gibi günümüzde de insan anatomisiyle uğraşan
— birçok bilgin ve doktor yaşlılığı ortadan kaldırmak veya en azından onu asgari bir düzeye indirmek için uğraşmışlardır. Ancak bunda tam muvaffak olamadıkları bir vakıadır. Günümüzde bir takım estetik ameliyat ve tedavilerle t vücutta yüzeysel açıdan jb. bir iyileştirme yapılıyor t olsa bile, bedendeki çöküşün ve ömür ağacı- İjjfi mn kurumasının önü. ne geçilememiştir. İmam-Ahmet ve bir- m çok muhaddisin rivayet ettiği konuyla alakalı bir Hadis-i Şerifte Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur;” Ey Allah’ın kulları; tedaviye başvurunuz, zira Cenab-ı Allah her hastalığın bir çaresini (ilacını) yaratmıştır. Ancak ihtiyarlık denilen hastalık hariç”. Bir başka rivayette ise Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz Cenab-ı Allah halk ettiği her hastalığa karşılık mutlaka bir ilaç da yaratmıştır. Ancak ölüm ve ihtiyarlık hariç”. (2) İslâmî açıdan bakıldığında yaşlılık, kişi için bir şeref, saygınlık ve meziyet unsurudur. Zira ihtiyar kişi hayatının her anına yüzlerce seneyi sıkıştıracak hale gelmiş, Allah’ın en bahtiyar bendesi; çevresi için de bir vakar abidesidir. İnsanların çocukluk heveslerine hitap eden bütün gelip geçici şeylerden sıyrılmış, fena alemin ekşi yüzünden bakî tebessümler arz eden canlı bir tablodur ihtiyar. Bu durumda olan ihtiyar, kabri ağlayarak değil gülerek ve ölümü de kucak açarak karşılar.
İnsanın ebeveyni ile yakını olan diğer yaşlılar, kişi için Allah’ın birer emaneti, onlar için birer imtihan vasıtası, rızıklarının genişleme sebebi, bir takım bela ve musibetlerin define vesile olan bahtiyar varlıklardır. Bu nedenle bu mübarek ihtiyarların varlıklarıyla sıkılmak, ölümlerini arzu etmek ne kötü bir düşüncedir. Hele hele hayatını evladının hayatına feda eden ihtiyar peder ve validesinin ölümlerini arzu etmenin ne derece çirkin olduğu aşikardır. Halbuki yaşlıların ölümünü arzulayan her genç de, ölüm erken olmazsa kendileri de ihtiyar olacaktır. “Her amel kendi cinsinden bir şeyle karşılık görür” kaidesi uyarınca anne-baba ve ihtiyarlarına hürmet etmeyene evladı da hürmet etmeyecektir. Buna karşılık anne-baba ve ihtiyarlarına hizmet edene ömrünün sonunda evladı veya başkası da kendisine hürmet ve itaat edecektir. Bir hadis-i Şerifte Peygamberimiz(s.a.s.) şöyle buyurur: “Herhangi bir genç, yaşından dolayı bir ihtiyara hürmet ederse Cenab-ı Allah da yaşlılığında ona hizmet edecek kimseler halk edecektir.” (3)
Binaenaleyh, büyüklerine saygı göstermeyen, yaşlanmış ve düşkün hale gelmiş yakınlarına bakmayan kişiler Allah’ın indinde ve cemiyet nezdinde sorumluluktan kurtulamazlar, şefkat ve merhamet göstermeyen böylelerine uhrevî ceza ve azaplar olacaktır. Bir Hadis-i Şerifte Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyuruyor; “Küçüklerimize şefkat göstermeyen ve büyüklerimize değer ve saygı göstermeyen bizden değildir.”(4)
İşte hem insanlık hem de Müslümanlık gereği şu dur ki, yaşlılara saygı gösterilmeli, incelmiş duygularını rencide etmemeli, yaşlılıktan dolayı vuku bulacak bir takım hata ve dengesizlikleri hoşgörüyle karşılamak, onları mübarek ve kutsal birer varlık kabul edip, hayırlı duaları alınmalıdır.
Onların varlığı rızkın genişlemesine, bir takım bela ve musibetlere karşı birer kalkan olduğu unutulmamalıdır. Böyle davranan ve böyle düşünen ailelerde ve cemiyetlerde hayır olur, bereket olur ve huzur olur. Nitekim bir hadisi Şerifte Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurmuştur; “Düşkünleri görüp gözetiniz, zira siz ancak düşkünleriniz sayesinde yardım görür ve rızıklanırsınız.” (5)
Bir başka rivayette Peygamberimiz (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: “Beli bükülmüş ihtiyarlar, süt emen bebekler ve (Dilsiz) olup otlayan hayvanlar olmasa idi başınıza büyük azap ve sel gibi belalar gelecekti.” (6)
Ne mutlu kendini bilen ve kalben yaradanı ile buluşmuş ihtiyarlara...Ve ne mutlu yaşlılarının değerini bilip, onlara sevgi ve saygı gösteren insanlara…….


(1) 250 Hadis, S. 129.
(2) Kesf’ül Hefa, C. 1, S. 358-359 ve Sünen Tirmizi: C. 4.
(3) Riyazü’s Salihin, terc.,C. 1, S. 391.
(4) Riyazü’s Salihin, terc.,C. 1, S. 387.
(5) Riyazü’s Salihin, terc.,C. 1, S. 314.
(6) Keşfül Hefa, C. 2, S. 212.