Makale

BÜYÜK GÜNAHLARDAN BİRİ DE ZULÜMDÜR

VAAZ ÖRNEĞİ

BÜYÜK GÜNAHLARDAN
BİRİ DE ZULÜMDÜR

Lütfi ŞENTÜRK

Değerli müminler!
Bugünkü sohbetimizde zulümden söz edeceğiz.
Zulüm, adaletin karşıtı olan bir kavramdır, haksızlık demektir. Adalet, nasıl her şeyi yerli yerine koymak demek ise, zulüm de bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymaktır.
Dinimiz her şeyde adaleti emretmiş, zulmü ve haksızlığı ise yasaklamış ve büyük günahlardan saymıştır.
Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın kullarına zulmedici olmadığı, zulmedenleri sevmediği ve zalimleri yaptıkları zulüm sebebiyle cezasız bırakmayacağı bildirilmektedir. Bir âyet-i kerime’de şöyle buyurulmuş-tur:
"(Ey Peygamberim! ) Sakın, Allah’ı zalimlerin yaptıklarından habersiz sanma. Ancak Allah onları cezalandırmayı, korkudan gözlerin dışarıya fırlayacağı bir güne erteliyor." (1)
Allah Teâlâ’ya yerde ve göklerde hiçbir şey gizli değildir. Hepsi O’nun bilgisindedir. Kimin ne yaptığını ve hatta içinde neyi sakladığını bilir. Başkalarına zulmedenleri de bilir, ancak onların cezalandırılmasını dilediği zamana kadar erteler, fakat ihmal etmez.
Bir kutsi hadiste Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "Ey kullarım! Ben zulmü kendime haram kıldım. Onu sizin aranızda da haram kıldım. Birbirinize zulmetmeyiniz.’"21
İnsanların dokunulmaz hakları vardır. Bunlara dokunulması haram ve yasaktır. Peygamberimiz Veda Haccı’nda bu konunun üzerinde önemle durmuş ve şöyle buyurmuştur:
"Kesin olarak söylüyorum ki, kanlarınız, mallarınız, şeref ve haysiyetiniz bu ayda, bu şehirde bugünün hürmeti gibi haramdır. Rabbınıza kavuştuğunuzda yaptığınızdan sizi sorgulayacaktır." 0)
Zulüm üç çeşittir. Birincisi, Allah’a ortak koşmaktır. Allah, kendisinden başka ilâh olmayan bir mabuttur. Yani ibadet yalnız O’nun hakkıdır, O’ndan başkası ibadete müstehak değildir. Çünkü yaratan, yaşatan O, akıl gibi üstün yeteneklerle insanı donatan O, öldüren O, diriltecek olan O, sonra sorgulayacak olan O. O’nun için de ibadet yalnız O’nun hakkıdır. İbadette Allah’a başkasını ortak koşmak, Allah’ın hakkını Allah’tan başkasına vermektir ki, en büyük haksızlıktır. Nitekim Lokman aleyhis-selâm’ın oğluna yaptığı ve Kur’an-ı Kerim’de hikâye edilen nasihatinde:
- "Yavrucuğum ! Allah’a ortak koşma, çünkü Allah’a ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür."14’ buyurulmuştur.
Allah’a kavuşmayı ve yaptığı iyiliklerin karşılığını almayı uman kimselerin Allah’a ortak koşma haksızlığını yapmamaları hatırlatılırken de şöyle bu-yuruluyor:
"De ki: Ben de sizin gibi ancak bir beşerim. Ne var ki, bana ilâhınızın ancak bir ilâh olduğu vahyolunuyor. Onun için her kim Rabbine kavuşmayı arzu ederse iyi iş yapsın ve Rabbine yaptığı ibadete hiç kimseyi ortak etmesin."01
Allah Teâlâ, kulunun kendisine yaptığı ibadete başkasını ortak koşma haksızlığını bağışlamayacağını bildirmekte ve şöyle buyurmaktadır:
"Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışında dilediğini bağışlar. Allah’a ortak koşan muhakkak ki, derin bir sapıklığa düşmüştür.’"6’
Hasan’ın hakkını alıp Ahmet’e vermek, nasıl bir haksızlık ise, ibadet yalnız Allah’ın hakkı iken, ona başkasını da ortak kılmak, aynı şekilde ve daha da büyük bir zulümdür.
İkincisi, kişinin kendi nefsine yaptığı zulümdür. Allah Teâlâ insanı yaratıkların en şereflisi kılmış, kâinatta kendisinden başka her ne varsa hepsini ona hizmet için yaratmış, gönderdiği Peygamberlerle de O’na emir ve yasaklarını bildirmiştir.
Allah’ın şerefli kıldığı insan Allah’tan başkasına taparsa ve Allah’ın yasakladıklarını yaparak günah işlerse kendisine yazık etmiş ve haksızlık etmiş olur. Allah’ın aziz kıldığını o zelil kılmış olur. Kur’an-ı Kerim, günah işleyenlerin nefislerine zulmetmiş olduklarını bildiriyor. Ve bundan tevbe ederek nefislerini arındırmaları emrediliyor.
Günahın insan gönlünde bir kir ve leke olduğu, bu kir ve lekenin ancak tevbe ile temizleneceği Peygamberimiz tarafından bildiriliyor.
Üçüncüsü, başkalarına yapılan haksızlıktır. Müslüman herkes ile iyi geçinir, kimseye haksızlık etmez, kimseye haksızlık yapılmasına razı olmaz. Peygamberimiz buyuruyor:
"Müslüman, müslümanın kardeşidir. Müslüman müslümana zulmetmez. Müslüman müslümant (başına gelen musibette) yalnız bırakmaz." °’
Mü’min kimse başkasına zulmetmez. Hiç kimsenin malını haksız yere zimmetine geçirmez. Tarlada, bağda ve bahçede komşularının hududuna tecavüz etmez. Bilir ki bir gün bu yaptıklarından Allah’ın huzurunda sorgulanacak ve üzerine aldığı kul hakları sahiplerine verilecektir. Bunun şüphe götürmez olduğunu bakınız Peygamberimiz neyi örnek vererek açıklıyor:
"Haklar kıyamet gününde sahiplerine iade edilecektir. Hatta boynuzlu koyundan boynuzsuz koyunun öcü alınacaktır." m
Haksızlık ve hırsızlıkla zimmete geçirilen mal, para, mülk ve toprak kıyamet gününde sahiplerine ödenecek ve hiç kimsenin hakkı kimsede kalmayacaktır. Peygamberimiz:
"Bir kimse yemin ederek bir müslümanın hakkını zimmetine geçirirse Allah o kimseye cehennemi vacip kılar, cenneti haram eder. " Buyurdu. Bunun üzerine bir adam:
- Eğer o hak, değersiz bir şey ise de mi ? deyince. Peygamberimiz:
- "isterse misvak ağacından bir dal parçası olsun " buyurdu. m
Haksız olarak bir mala sahip olmak için yalan yere yemin etmenin büyük bir vebal olduğu ve kişiyi elim bir azaba uğratacağı âyet ve hadislerde ifade buyurulmuştur. Peygamberimiz:
"Her kim hakkı olmadığı halde bir müslümanın malını zimmetine geçirmek için yemin ederse Allah ’ın hışmına uğrayarak huzuruna çıkar." Buyurdu. Abdullah İbn Mes’ûd diyor ki, sonra Peygamberimiz Allah’ın kitabından bunu tasdik eden şu âyeti okudu:
"Allah’a karşı verdikleri sözü ve yeminlerini az bir paraya satanlar var ya; İşte onlar için ahi-rette hiç bir nasip yoktur." (Al-i İmran, 77)
Ebû Seleme ile (kendi kavminden) bazı kimseler arasında yer konusunda anlaşmazlık çıkmıştı. Ebû Seleme durumu Hz. Aişe’ye arzedince Hz. Aişe Ebû Seleme’ye:
- Ey Ebû Seleme! Haksız olarak bir yeri almaktan sakın. Çünkü Peygamberimiz:
"Kim ki başkasına ait bir yerden bir karış kadar bir yere tecavüz ederse kıyamet gününde yedi kat yerden (isabet eden toprak) o tecavüz edenin boynuna halka gibi geçirilir. " Buyurdu, demiştir.
Müslüman, bir gün Allah’ın huzurunda yaptıklarının hesabını vereceğine inanan insandır. Peygamberimiz bu hesap gününden önce zimmetine geçirdiği haklan sahiplerine vermesini veya onlardan helallik almasını öğütlüyor ve şöyle buyuruyor:
"Bir kimse din kardeşinin iffetine yahut malına haksız olarak dokunmuş ise; altın gümüş bulunmayan kıyamet gününden önce ondan helallik alsın. Aksi takdirde yaptığı haksızlık oranında onun iyiliklerinden alınıp hak sahibine verilir, iyiliği yoksa (veya iyiliği borcunu karşılamıyorsa) hak sahibinin günahlarından alınıp haksızlık edene yükletilir ( ve böylece ödeştirilir). "(l2)
Kişilerin mülkiyetinde olan mal ve topraktan haksız yere bir şey almak nasıl günah ise, kamuya ait mal ve topraktan haksız yere bir şey almak da aynı şekilde günahtır. Çünkü bunda top yekûn milletin, henüz tüyü bitmemiş yetimin hakkı vardır. Müslüman hakkı olmayan bir şeyi kime ait olursa olsun almaz ve böyle bir mala sahip olmak istemez. Çünkü bu yüktür ve vebaldir.
Az önce de ifade ettiğimiz ve Peygamberimizin konu ile ilgili uyansını naklettiğimiz gibi, müslü-man, haksızlığa uğradığını, hakkını savunamadığını bildiği kimseyi yalnız bırakmayıp ona destek vererek hakkını almasına yardımcı olur. Peygamberimiz:
- "(Ey Mü’min!) mümin kardeşine, ister zalim olsun, ister zulme uğramış olsun, yardım et", buyurdu. Birisi:
- Ey Allah’ın Resulü, şu haksızlığa uğrayan kisiye yardım ederiz. Fakat o haksızlığı yapan kişiye nasıl yardım edeceğiz? diye sordu Peygamberimiz: - "Zâlimin iki elinin üstünü tutar, yani onu zulümden vaz geçirirsin, " buyurdu."31
Cabir (r.a.) şöyle demiştir: Biri muhacirlerden diğeri Ensar’dan iki çocuk kavga ettiler. Bunun üzerine muhacir yahut muhacirler:
- Yetişin ey muhacirler! Ensar’dan olan da:
- Yetişin ey Ensar! diye bağırdılar. Bu feryadı duyan Peygamberimiz irkildi ve:
- Bu nedir, yoksa cahiliyet devrinin dava ve âdeti ihyamı ediliyor? diye sordu. Orada bulunanlar:
- Hayır, öyle bir şey yok. Yalnız iki çocuk kavga ettiler de biri diğerinin kıçına vurdu, dediler. Bunun üzerine Peygamberimiz:
- Öyle ise zararı yok. Kişi zalim de olsa mazlum da olsa din kardeşine yardım etsin, buyurdu.1141
Peygamberimiz, birisinin muhacirleri, diğerinin de Ensarı çağırmalarından endişe etmişti. Çünkü cahiliyet devrinde bir adet vardı. Araplar haklarını almak için akraba ve kabilelerini yardıma çağırırlardı da akraba ve kabileler arasında kavga ve öldürmeler sürer giderdi. İslâmiyet bunu yasaklamış, anlaşmazlıkların çözümünü mahkemelere bırakmıştır. Cahi-liye devrindeki bu adet kötü şey ve günahta bir tarafa destek vermekti. Halbuki islâmiyet, günahta değil, iyilikte yardımlaşılmasını tavsiye etmiştir.
Değerli mü’minler!
Kişi haksızlığını kabul ederse ne yargıya gitmeye ne de kavga etmeye gerek kalmaz. Çünkü yargı bilgi ve belgelere göre karar verir. Bu az da olsa bazen haksızı haklı, haklıyı haksız kılabilir. Peygamberimizin saygıdeğer eşi Ümmü Seleme (r.a.) diyor ki, Peygamberimiz kapısının önünde davalı ve davacının gürültü ettiklerini duydu. Yanlarına gitti ve:
"Ben ancak sizin gibi bir insanım. Bana yargılanmak için davacılar geliyorlar. Onlardan bazısı diğerlerinden (maksadını anlatmak ve delil getirmekte) daha usta olabilir. Ben ise (işittiğim söze göre) onu doğru sanarak lehine hükmedebilirim. Kimin lehine bir müslümanın hakkıyle hükmettimse o bilsin ki bu hak (ona helâl değil) ateşten bir parçadır. İster onu alsın, ister bıraksın."""
Zulüm kalbin kararmasından meydana gelir. Zalimin kalbi hidâyet nuru ile aydınlanmış olsaydı, zulmün sonuçlarını düşünür ve buna yaklaşmazdı. Kalbin bu kararması kıyamet günü insanı karanlıklar içinde bırakacaktır. Peygamberimiz buyuruyor:
"Zulüm, kıyamet gününde karanlıklardır. "
Ibn Cevzî; zulümde iki günah vardır. Birisi, haksız yere başkasının malını almak, diğeri de adaletle emreden Allah Teâlâ’ya muhalefet etmektir ki, bu, insanlann işledikleri günahlann en büyüğüdür. Hiç şüphesiz ki zulüm, Allah’tan başka yardımcısı olmayan zayıf kimseye karşı işlenen çirkin bir iştir. Zayıf olan kimse Allah’ın korumasında iken ona zulmetmek, Allah’ın korumasına önem vermemek demektir ki, en çirkin bir günahtır. "7)
Allah Teâlâ kötülük yapmak şöyle dursun, kötülüğün söz olarak meydana konulmasını istemez. Gerçi Allah ne iş olarak, ne söz olarak ne gizli ne aşikâr kötülüğün hiçbirini sevmez. Fakat sözle olsun kötülüğün ilân edilmesinden ve açıklanmasından hoşlanmaz ve bunu yapana gazab ve azap eder. Ancak zulmedilmiş, hakkına tecavüz olunmuş olan kimsenin feryad etmesine, zalim aleyhinde bağıra bağıra beddua etmesine izin vermiştir. Hatta zalimin kötü sözlerine karşılık vermesine müsaade etmiştir. Nitekim Kur an-ı Kerim’de:
"Allah, kötU sözün açıklanmasını sevmez. Ancak zulme uğrayan hâriç. Allah her şeyi hakkıyle işiten, hakkıyle bilendir." buyurulmuştur.
Bu âyet-i kerime’nin şöyle bir olay üzerine indiği rivayet edilir:
Bir gün Peygamberimizin huzurunda bir adam Hz. Ebû Bekir’in yüzüne karşı küfretmişti. Hz. Ebû Bekir karşılık vermemiş susmuştu. Adam küfretmeye devam edince Hz. Ebû Bekir dayanamamış karşılık vermişti. Bunun üzerine Peygamberimiz meclisten kalkıverdi. Hz. Ebû Bekir:
- Ey Allah’ın Resulü, o bana söverken oturuyordunuz, ben karşılık verince kalktınız, dedi. Peygamberimiz:
- "Evet, bir melek senin tarafından ona cevap veriyordu. Sen karşılık verince o melek gitti, şeytan geldi, şeytan gelince ben de oturmadım, " buyurdu .(191
Peygamberimizin, Hz. Ebû Bekir’in karşılık vermesi üzerine meleğin yerini şeytan aldı buyurması, o sırada iki tarafı çatıştırmak için şeytanın da faaliyete geçtiğini ifade etmektedir. Gerçekten o sırada tarafların şuursuz bir duruma gelmeleri, bunun bir şahididir. Peygamberimizin ayağa kalkmaları ile de tarafların kızgınlığıyle hoş almayan bir durum meydana getirmelerinin önünü almak için güzel bir çare öğretilmiş oluyor. ’20
Evet, haksızlığa uğrayan kimse kendisine haksızlık edene misliyle karşılık verebilir. Bu karşılık verme, kendisine söylenen çirkin sözleri aynen iade şeklinde olabileceği gibi beddua şeklinde de olabilir. Ancak sabredip, kendisine kötü söz söyleyeni affetmesi daha iyi olur. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de:
"Bir kötülüğün cezası yine onun gibi bir kötülüktür, ama kim affeder bağışlarsa onun mükafatı Allah’a aittir. Şüphesiz ki Allah zalimleri sevmez." ,21)
Ayet-i Kerime, kendisine kötü söz söylenen kimsenin aynen karşılık vermesinin hakkı olduğunu, ancak affetmesinin hem büyük bir erdemlik hem de Allah’ın razı olacağı ve karşılığını vereceği bir davranış olduğunu ifade etmektedir.
Böyle bir haksızlığa uğrayan kimsenin, haksızlığı yapana beddua da edebileceğini söylemiştik. Zalim, zulmettiği kimsenin bedduasından sakınmalıdır. İbn Abbas (r.a.) şöyle diyor: Peygamberimiz Muâz’ı Yemen halkından müslüman olanların zekâtlarını toplayacak ve ihtiyaç duydukları dinî hükümleri onlara öğretecekti. Peygamberimiz Muâz’a verdiği emirler arasında şu da vardı:
- "Ey Muâz -günahkâr olsa bile- mazlumun duasından sakın, çünkü mazlumun duası ile Allah arasında -duanın kabul edilmesine engel- hiçbir perde yoktur."
Bir başka hadis-i şerif de şöyledir:
"Üç sınıf insan vardır ki, bunların duası Allah tarafından geri çevrilmez: İftar z.amanında oruçlunun duası, âdil devlet başkanının duası ve mazlumun duası, zulme uğrayan kimsenin duasını Allah, bulutların üstüne çıkartır; gökyüzünün kapıları mazlumun duasına açılır da Allah Teâlâ; izzetim hakkı için, ey zulme uğrayan kimse, bir zaman sonra da olsa elbette sana yardım ederim, buyurur.
Değerli mü’minler!
Kimseye haksızlık etmeyelim. Kimsenin malını, mülkünü haksız yere zimmetimize geçirmeyelim. Kimseye kötü söz söylemeyelim. Özet olarak söylemek gerekirse kul hakkıyle Allah’ın huzuruna çıkmayalım. Bu konuda meşhur bir hadis-i şerifle konuşmamızı tamamlayalım. Ebû Hureyre (r.a.) anlatıyor: Peygamberimiz:
- "Biliyor musunuz, müflis kimdir?" buyurdu. Orada bulunanlar:
- Bizce müflis, parası ve malı olmayan kimsedir, dediler. Peygamberimiz:
- "Benim ümmetimden müflis o kimsedir ki, kıyamet gününde namaz, oruç, zekâtla gelir, fakat şuna sövmüş, şuna iftira etmiş, şunun malını yemiş, bunun kanını dökmüş ve şunu dövmüş. Bundan dolayı onun iyiliklerinden bu adamların herbirilerine verilir. Üzerinde olan haklar ödenmeden, iyiliği tükenirse, hak sahiplerinin günahları o kimseye yükletilir ; sonra o kimse cehennem ’e atılır, buyurdu. (İşte müflis -iflâs etmiş- buna denir.)"
Allah, hiçbirimizi bu duruma düşürmesin. Amin.

1- ibrahim, 42.
2- Müslim, Birr,15.
3- Buharı, tim, 9; Müslim, Kastime, 9.
4- Lokman, 13.
5- Kelıf 110. 6-Nisa, 116.
7- Buharı, Mezalim, 3; Müslim, Birr, 15.
8- Müslim, Birr, 15.
9- Müslim, İman, 61.
10- Buhârî, Müsakat, 4; Müslim, Eyman, 61.
11- Buharı, Mezalim, 13; Müslim, Müsakat, 30.
12- Buharı, Mez.alim, 10.
13- Buharı, Mezalim, 4.
14- Müslim, Birr, 15.
15- Buhârî, Mezalim, 16; Müslim, Akdıye, 3.
16- Buhârî, Mezalim, 26; Müslim, Birr, 15. 17-Aynî, Umdetul-Kârî, 12/293.
18- Nisa, 148.
19- Hak Dinî Kur’an Dili, Nisa, 148’nci âyet-i kerime ’nin tefsiri.
20- Sahih-i Buhârî Muhtasarı, Tecrid-i Sarih Terce-mesi ve Şerhi, 7/371.
21- Şura, 40.
22- Buhârî, Mez.alim, 9.
23- Tirmizî, Daavat, 129.
24- Müslim, Birr, 15.