Makale

İki Devirde Bir Din Adamı/Tefekkür Gezileri

İki Devirde Bir Din Adamı

Biyografi kitapları bizlere sadece tarihî şahsiyetlerin hayatlarını anlatmaz, aynı zamanda o dönemde gerçekleşen tarihî olaylara da ışık tutar. Bir devletin işgal edilip varlık savaşı verdiği bir devir, yeni bir devletin doğum sancılarının yaşandığı bir başka devir ve bir din adamı. “İki Devirde Bir Din Adamı” isimli eser Mehmet Rifat Efendi’nin şahsında sözü edilen iki dönemin arka planına ışık tutmaktadır.
Abdurrahman Kaplan tarafından kaleme alınan “İki Devirde Bir Din Adamı” isimli kitabın birinci bölümünde Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin kurulması ve faaliyetleri, İstanbul Hükûmeti ile karşılıklı verilen fetva mücadelesi, Mehmet Rifat Efendi’nin hayatı ve TBMM’nin 1. Dönem milletvekilliği ele alınmaktadır.
Mehmet Rifat Efendi’nin Diyanet İşleri Reisliği döneminde yürüttüğü faaliyetler üçüncü bölümde yer almaktadır. Bu bölümde yer alan Diyanet İşleri Başkanlığı ismi konusunda mecliste yürütülen müzakereler, Başkanlığın kuruluşu ve kurumsallaşması, 1924 ve 1941 yılları arasında Başkanlığın teşkilat yapısında gerçekleştirilen değişiklikler gibi başlıklar özellikle Diyanet İşleri Başkanlığı’nda görev yapan okurların ilgisini çekecektir.
Kitapta, dönem dönem gündemi meşgul eden Türkçe ibadet, ezan, sala ve tekbirin Türkçeleştirilmesi konularının tarihî arka planını, tartışmanın taraflarının argümanlarını ve Mehmet Rifat Efendi’nin sözü edilen konulara yaklaşımını göreceğiz. Din görevlilerinin dikkatini çekebilecek bir diğer husus ise eserde Mehmet Rifat Efendi’nin döneminde irat edilen hutbelerden örnekler bulunmasıdır. Eserin sonunda Osmanlıca asılları da yer alan hutbelerde dönemin sosyolojik yapısının izdüşümünü görmek mümkündür.
“İki Devirde Bir Din Adamı” isimli eser, ekler kısmında yer alan tarihî belge ve fotoğraflarla Millî Mücadele dönemi ve Diyanet İşleri Başkanlığı üzerine çalışmalar yapan araştırmacılar için başvuru kaynağı olabilecek bir nitelik taşımaktadır. (İki Devirde Bir Din Adamı, Mehmet Rıfat Börekçi, Abdurrahman Kaplan, Ankara 2011, 331 s.)
Tefekkür Gezileri


Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları tarafından yayın dünyamıza kazandırılan ve Ümit Şimşek tarafından kaleme alınan “Tefekkür Gezileri” isimli kitap, Cem karakterinin yaptığı tefekkür yolculuğunu konu edinmektedir. Dalgaların hışımla kendilerini kayalara çarptığı bir sonbahar gününde deniz kenarında bir bankta otururken tabiata hayretle bakmasıyla başladı Cem’in tefekkür yolculuğu. Özgürlüğü sembolize eden, gökyüzünde bir balerin edasıyla süzülen bir martı dikkatini çekti Cem’in. Kâinattaki muazzam dengeyi, ahengi ve ritmi hissetmeye başladı o anda. Cem gökyüzündeki martıyı seyir hâlindeyken “Ne Görüyorsun?” diye seslenen bir ses işitti. Bu sesle birlikte artık hesaplaşma zamanı gelmişti. Cem’in martıya hayranlıkla baktığını gören şeytan, onu Cem’e özgürlüğüne kavuşma vadinde bulundu. Cem dünyanın geçici zevkleriyle kandırılamayacak kadar bilinçli bir Müslüman olduğu için, daha ilk buluşmada şeytan kendisine özgürlük vadederek çıtayı yüksek tutmuştu. Oysaki şeytan bir Müslümanın alnı secdedeyken hissettiği özgürlük duygusunun bir bedeli olmadığını gayet iyi biliyordu. Sahi özgürlük diye bir şey gerçekten var mıydı? İnsanın nefsinin arzularını tatmin etmesine özgürlük denilebilir mi? Kişi, nefsin kölesi olmuşken özgürlükten bahsedilebilir mi? Eserde felsefe ve kelam literatüründe sıkça karşımıza çıkan bu sorular akıcı bir üslupla ve hikâye diliyle ele alınmaktadır.
Cem’in hikâyesini okuyunca Allah Teala’nın yarattığı hiçbir nesnenin edilgen olmadığını keşfediyoruz. Nesneleri ve fiilleri büyük veya küçük gösteren algımızdır. Maddeden bağını kopartamamış bir nefsin, sadece benlik ve evrenden oluşmuş akıl haritasının, sahip olduğu nimetleri küçük, yaşadığı yokluk, sıkıntı ve acıları büyük görmeye meyilli olduğuna şahit olmuşuzdur. Cem’in hikâyesi bizlere algımızı doğru şekillendirdiğimizde mutlu olmak ve Allah’a şükretmek için ne kadar çok sebebimizin olduğunu hatırlatacak ve hikâyede yer alan imgelerin irdelenerek okunması da düşünce dünyamıza zenginlik katacaktır. (Tefekkür Gezileri, Ümit Şimşek, Diyanet İşleri Başkanlığı yay. 2012. 320 s.)


Gönülden Akan İlahi Aşk Nağmeleri ve Kur’an Ahlâkı
Doç. Dr. Muammer Oytan,
TDV yay., Mayıs 2012, 406 s.

İmparatorluk Çağının
Osmanlı Sultanları-I
Feridun M. Emecen,
İsam yay., Şubat 2011, 168 s.

Bir Vaizenin Günlüğü
Fatma Bayram,
Kaknüs yay., İstanbul 2010, 280 s.


Çanakkale Unutulmasın
Sezgin Çevik,
Diyanet İşleri Başkanlığı yay., Eylül 2012, 101 s.