Makale

Hz. Peygamber Kardeşlik Ahlakı ve Kardeşlik Hukuku/Bugünün Müslümanının Kur'an'la İletişimi

Hz. Peygamber Kardeşlik Ahlakı ve Kardeşlik Hukuku

Mehmet Çilek

Bilindiği üzere her yıl Kutlu Doğum Haftası’nda Diyanet İşleri Başkanlığı toplumu aydınlatmak ve toplumda farkındalık oluşturmak amacıyla bir tema belirlemektedir. 2012 yılında bu tema “Hz. Peygamber Kardeşlik Ahlakı ve Kardeşlik Hukuku” olarak belirlenmiş ve bu tema çerçevesinde pek çok faaliyet yapılmıştır. 21-22 Nisan tarihleri arasında Ankara’da düzenlenen sempozyum bunlardan biridir. Sempozyumda sunulan tebliğler basılarak hacimli bir eser hâline getirilmiş ve halkımızın istifadesine sunulmuştur. Eserde değerlendirme oturumuyla birlikte toplam dokuz oturumda sunulan 32 tebliğ yer almaktadır. Alanında yetişmiş birçok akademisyenin tebliğ ve müzakerelerinin yer aldığı eserde kardeşliğin ahlaki ve hukuki yönleri neredeyse tümüyle ele alınmış, kardeşlik Kur’an-ı Kerim, Hz. Peygamber’in uygulamaları, diğer dinler, fıkıh, tasavvuf, terminoloji, epistemoloji, sosyoloji, tipoloji, ahlak, hukuk, eğitim, hak ve sorumluluklar, tarihsel tecrübe, tarihten kardeşlik ve bir arada yaşama örnekleri ve günümüze ışık tutan yönleri, günümüzde kardeşlik anlayışı, kardeşliği tehdit eden unsurlar, sevgi, saygı, adalet, güven ve sadakat gibi açılardan değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Prof. Dr. Ömer Faruk Harman’ın “İlahî Dinlerde Kardeşlik”, Prof. Dr. Saffet Köse’nin “Kardeşlik Hukuku (Fıkıh Boyutu)”, Doç. Dr. İsmail Karagöz’ün “Kur’an-ı Kerim’de Kardeşlik Ahlakının Temelleri”, Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı’nın “Güven ve Sadakat”, Prof. Dr. Mehmet Şeker’in “Türk-İslam Medeniyetinde Bir Kardeşlik Müessesesi Olarak Ahilik”, Prof. Dr. Şinasi Gündüz’ün “Öteki ile İlişkiler Açısından İslam ve İslami Tecrübe” yazıları eserdeki tebliğlerden bazılarıdır. Eser, Kur’an ve sünnet perspektifinden kardeşliğin ne olduğunu, kardeşlik ve bir arada yaşama konusunda Müslümanların tarihsel tecrübe ve birikimlerinin örneklerini göstermesi ve İslam dünyasının günümüzde içinde bulunduğu duruma ve çözüm önerilerine Müslüman aydının bakış açısını yansıtması bakımından önem arz etmektedir. (Hz. Peygamber Kardeşlik Ahlakı ve Kardeşlik Hukuku, Diyanet İşleri Başkanlığı yay. Ankara 2013, 632 s.)


Bugünün Müslümanının Kur’an’la İletişimi

Müslümanlar arasında nazil olduğu ilk yıllardan günümüze kadar Kur’an-ı Kerim’i anlama çabaları sürekli var olagelmiştir. Sahabe asrından günümüze kadar kaleme alınan tefsirlerin hepsi bu anlama çabalarının tezahürleridir. Fıkıh Usulü bir anlama yöntemi olarak Kur’an mesajının anlaşılması için yıllar boyunca kullanılmış ve bizlere bugün elimizde bulunan tefsir literatürünün oluşmasında önemli işlevleri yerine getirmiştir. “Bugünün Müslümanının Kur’an’la İletişimi” adlı eser, geçmişteki birikimi reddetmeden, onların kendi dönemlerinde gerçekleştirdiği fonksiyonları da göz ardı etmeden “Kur’an’ı anlamak için yeni bir anlama yöntemi üretip bu doğrultuda çalışmalar yapma zorunluluğu” anlayışının bir yansıması olarak meydana gelmiştir. Eserin dört bölümden oluştuğunu söyleyebiliriz. “İletişim Becerimiz” adındaki ilk bölümde iletişim bilim dalının imkânları ve terimleri çerçevesinde Kur’an-insan iletişiminin nasıl olması gerektiğine yönelik çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. “Bugünün Müslümanının Kur’an’la İletişimi Nasıl gerçekleşecek” adındaki ikinci bölümde, Hz. Peygamber ve sahabenin Kur’an mesajı karşısındaki tavırlarına dair bilgiler verilmekte ve günümüz insanının Kur’an karşısındaki tavrının nasıl olması gerektiği sorusunun cevabının başta Hz. Peygamber olmak üzere sahabenin Kur’an karşısındaki tutumlarında aranması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Günümüz Müslümanlarının Kur’an’ın mesajına muhatap olma konusunda karşılarında bulunan engellere de değinilen bölümde, Kur’an’la muhatabı arasında gerçekleşmesi gereken doğru iletişimin nasıl olması gerektiğine yönelik çözüm önerileri sunulmaktadır. Eser, zaman zaman toplumumuzdaki bazı yanlış uygulamalara ve Kur’an mesajının okuma ve anlama faaliyetinin ötesine taşınarak eylem alanına da yansıması gerektiğine yaptığı vurgu ile sonuçlanmaktadır. (Bugünün Müslümanının Kur’an’la İletişimi, Ömer Müftüoğlu, Otto Yayınları, Ankara 2012, 300 s.)